De Tweede Kamer debatteert woensdag en donderdag over een wetsvoorstel dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) meer mogelijkheden geeft om kleine bedrijfsovernames te toetsen. Aanleiding zijn onder meer de problemen bij huisartsenketen Co-med, die in 2024 failliet ging.
Initiatiefnemer Julian Bushoff van Pro wil een lacune in de huidige mededingingsregels dichten. De ACM kan nu alleen ingrijpen bij overnames waarbij minstens twee betrokken bedrijven ieder een jaaromzet van 30 miljoen euro hebben. Daarnaast moet de gezamenlijke wereldwijde omzet minstens 150 miljoen euro bedragen.
Kleine huisartsenpraktijken vallen meestal buiten die grenzen. Daardoor kon de ACM de overnames door Co-med niet vooraf beoordelen, terwijl het bedrijf in korte tijd praktijken door het hele land overnam. Patiënten klaagden later over slechte bereikbaarheid en gebrekkige zorg. Sommige locaties sloten onverwacht hun deuren. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd greep in.
Lagere omzetgrens
Het voorstel verlaagt de drempel voor toezicht. Niet langer hoeven twee bedrijven een omzet van minimaal 30 miljoen euro te hebben, maar één van de betrokken ondernemingen. De ACM mag niet automatisch alle kleinere overnames onderzoeken. Daarvoor moeten concrete aanwijzingen bestaan dat de concurrentie wordt beperkt.
De Nederlandse Zorgautoriteit beoordeelt overnames in de zorg al via een zorgfusietoets. Die procedure richt zich vooral op de continuïteit van de zorg. De gevolgen voor de concurrentie en de kwaliteit vallen daar niet volledig onder. De ACM kijkt daar wel naar, maar heeft bij kleinere transacties nu onvoldoende bevoegdheden.
‘De gedachte daarachter was: hoe kleiner de overname, hoe kleiner het risico’, zegt Bushoff. ‘Maar je ziet dat die gedachte achterhaald is.’
De wet geldt niet alleen voor de zorg. Bushoff wil ook voorkomen dat ondernemingen door een reeks kleine overnames lokaal of regionaal een dominante positie opbouwen. Dit zogenoemde kralenrijgen speelt volgens hem onder meer in de kinderopvang en bij dierenartsen. Minder concurrentie kan daar leiden tot hogere prijzen.
Daarnaast moet de wet zogenoemde killer acquisitions tegengaan. Daarbij koopt een groot bedrijf een innovatieve start-up op om te voorkomen dat die later een concurrent wordt. Volgens Bushoff kan dat de innovatie afremmen.
De ACM staat positief tegenover het voorstel. Het kabinet steunt de richting eveneens, maar waarschuwt voor extra werkdruk bij de toezichthouder. Ook moet voor bedrijven duidelijk blijven wanneer een overname mogelijk in strijd is met de regels. Als die zorgen worden weggenomen, lijkt een meerderheid in de Tweede Kamer haalbaar.
