Het kabinet-Jetten moet de komende twee weken overeenstemming bereiken met oppositiepartijen over de begroting voor volgend jaar. Omdat de coalitie in zowel de Tweede als de Eerste Kamer geen meerderheid heeft, is steun van buitenaf noodzakelijk om de plannen uit te voeren.
Koning Willem-Alexander spreekt op dinsdag 15 september de troonrede uit. Dan worden traditioneel de belangrijkste regeringsplannen bekendgemaakt. Het is echter onzeker of het kabinet tegen die tijd een breed politiek akkoord heeft gesloten.
Premier Rob Jetten richt zich op steun van partijen aan zowel de linker- als de rechterkant. JA21 en PRO komen maandag langs voor gesprekken. Beide partijen lieten voor de zomer al weten weinig te zien in een gezamenlijk akkoord, omdat hun standpunten sterk uiteenlopen.
De tijd om tot afspraken te komen is beperkt. Bovendien zal het kabinet waarschijnlijk extra geld moeten vrijmaken om oppositiepartijen over de streep te trekken. Een belangrijk discussiepunt is het plan om het eigen risico in de zorg volgend jaar met 75 euro te verhogen. Als dat voorstel vervalt, moet het kabinet 4,7 miljard euro elders vinden.
PRO verzet zich tegen sociale bezuinigingen
PRO wil dat geplande bezuinigingen op de WW en de WIA van tafel gaan. De partij koppelt die eis aan het uitblijven van een sociaal akkoord met de vakbonden. Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken heeft de bonden nog niet opnieuw aan de onderhandelingstafel gekregen.
Op 9 september staat een landelijke staking in het openbaar vervoer gepland. De bezuiniging op de AOW heeft het kabinet al geschrapt. De maatregelen voor de WW en WIA zouden pas in latere jaren gevolgen hebben, waardoor het kabinet ze kan uitstellen. Daarmee dreigt het wel de steun van PRO te verliezen.
PRO wil de rekening vooral bij bedrijven en vermogenden leggen. Dat botst met de VVD, die eerder samenwerking met rechtse partijen zoekt. In de Tweede Kamer wordt gekeken naar JA21. Voor een meerderheid in de Eerste Kamer is ook BBB nodig.
BBB is voorlopig niet uitgenodigd voor overleg. Jetten zei dat er voor de zomer te weinig basis was voor samenwerking, maar dat de partij welkom blijft als zij alsnog wil praten. "De koffie staat klaar", zei de premier.
Financiële ruimte blijft onderwerp van discussie
Ook binnen de coalitie bestaat onenigheid over de manier waarop extra inkomsten kunnen worden gevonden. Vijlbrief zei voor de zomer dat een vermogensbelasting geen taboe mag zijn.
Een recente raming van het Centraal Planbureau laat zien dat het begrotingstekort volgend jaar naar verwachting 2,1 procent bedraagt. Dat blijft onder de Europese grens van 3 procent en kan het kabinet enige ruimte geven in de onderhandelingen.
Minister van Financiën Eelco Heinen waarschuwde echter voor te veel optimisme. Het CPB verwacht dat ongeveer 9 miljard euro niet wordt uitgegeven, maar Heinen houdt daar vooraf geen rekening mee. Bewindspersonen die om extra geld vragen, "treffen een dichte deur aan", zei hij. "Iedereen moet zijn eigen begroting op orde krijgen."
