Het ministerie van Asiel en Migratie begint een proef waarbij bepaalde asielzoekers in vreemdelingendetentie worden geplaatst voordat zij worden overgedragen aan een ander Europees land. Het gaat om mensen die bijvoorbeeld via Italië of België naar Nederland zijn gekomen en daar al een asielaanvraag hebben ingediend.
Volgens de Dublinverordening is doorgaans het eerste Europese land waar een asielzoeker aankomt verantwoordelijk voor de behandeling van de aanvraag. Deze groep wordt daarom aangeduid als Dublinclaimanten. Het kabinet wil met de maatregel de overdracht vergroten en voorkomen dat asielzoekers onderduiken voordat die kan plaatsvinden.
De aanpak moet ook ruimte vrijmaken in de opvang. In de locaties van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) ligt de bezettingsgraad momenteel boven de 100 procent. Het kabinet mikt er volgens betrokkenen op om wekelijks minstens vijf mensen in het traject voor detentie en overdracht op te nemen.
In de COA-opvang verblijven momenteel 3.336 Dublinclaimanten. Dat is ruim 4 procent van alle asielzoekers. Vorig jaar werden ongeveer 3.200 asielaanvragen afgewezen op grond van de Dublinverordening.
Selectie en uitzonderingen
De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) selecteert mensen met twee of meer registraties in het Europese vingerafdruksysteem Eurodac voor een mogelijke plaatsing in detentie. Het COA kan daarnaast bewoners voordragen. Minderjarigen, gezinnen en mensen met medische problemen vallen buiten de proef.
De IND, het COA en de Dienst Terugkeer en Vertrek hebben opdracht gekregen de maatregel uit te voeren. In Gouda en Enschede zijn al speciale afdelingen voor Dublinclaimanten ingericht. De komende maanden moeten daar meer afdelingen bij komen. Sinds juni krijgen deze asielzoekers geen reguliere opvang meer, maar onderdak en basisvoorzieningen in afgeschermde afdelingen met extra toezicht en minder leefgeld.
Nieuwe Europese regels geven Nederland meer tijd om Dublinclaimanten over te dragen. De maximale termijn is verlengd naar drie jaar. Voorheen moest een overdracht meestal binnen zes maanden plaatsvinden en in sommige gevallen binnen achttien maanden.
De gemiddelde verblijfsduur van Dublinclaimanten in de COA-opvang is 236 dagen. Olivier Sprée, beleidsadviseur bij het COA, noemt de geconcentreerde opvang effectiever omdat medewerkers beter zicht houden op deze groep. Hij waarschuwt wel dat sommige mensen daardoor juist eerder buiten beeld kunnen raken.
Terugkeer naar Italië is voorlopig niet mogelijk. De rechtbank in Den Haag oordeelde deze week dat de minister onvoldoende heeft aangetoond dat de opvang daar geschikt is voor teruggestuurde asielzoekers.
