Premier Rob Jetten heeft tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York gewaarschuwd voor de ondermijning van internationale instellingen. Vooral het Internationaal Strafhof in Den Haag nam een prominente plaats in zijn eerste VN-toespraak in.
Jetten zei dat dreigementen met sancties tegen het Strafhof een teken aan de wand zijn. "Hoe kun je mogelijk tegen het berechten van de allerergste misdaden zijn?", vroeg de premier. Volgens hem heeft de geschiedenis laten zien dat conflicten alleen duurzaam kunnen worden opgelost via rechtspraak.
De premier riep landen op niet naïef te zijn over pogingen om de internationale rechtsorde te verzwakken. Hij zei dat het Strafhof is opgericht om straffeloosheid tegen te gaan en verwees daarbij naar de processen van Neurenberg en Tokio, waar na de Tweede Wereldoorlog onder meer oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide werden vervolgd.
Verwijzing naar Anne Frank
Jetten begon zijn toespraak met een passage uit het dagboek van Anne Frank. Daarin schreef zij in maart 1944: "Hoe heerlijk is het, dat niemand een minuut hoeft te wachten met te beginnen de wereld langzaam te doen veranderen."
Die woorden zijn volgens Jetten nog altijd actueel. Hij zei dat veel mensen door Anne Frank worden geïnspireerd vanwege haar "rotsvast geloof" in de kracht van mensen om het tij te keren.
De premier erkende dat de Verenigde Naties niet bij iedereen positieve associaties oproepen. Toch vroeg hij de 193 lidstaten niet te vergeten waarom de organisatie tachtig jaar geleden werd opgericht: nietsdoen had volgens hem bijgedragen aan de donkerste dagen uit de geschiedenis.
Jetten pleitte daarnaast voor een grotere rol van zogenoemde middenmachten in de internationale samenwerking. Ook landen uit Afrika, Azië en Zuid-Amerika moeten volgens hem meer invloed krijgen binnen de VN. Hij noemde een betere Afrikaanse vertegenwoordiging in de Veiligheidsraad als concreet begin.
Verder vroeg de premier aandacht voor klimaatverandering en de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Over het klimaat zei hij: "We leven op geleende tijd." Voor AI riep hij op tot internationale regels.
Ook sprak Jetten over de oorlog in Oekraïne. Rusland moet volgens hem verantwoording afleggen voor het leed dat het veroorzaakt. Nederland blijft bereid een tribunaal voor Russische oorlogsmisdaden te huisvesten.
Jetten sloot af met een verwijzing naar de Amerikaanse begraafplaats in Margraten. Daar staat een tekst die volgende generaties oproept de fakkel van de vrijheid hoog te houden.
