Door het grote tekort aan cellen worden veel gevangenen al ruim een jaar veertien dagen voor het einde van hun straf vrijgelaten. Die noodmaatregel kan verder worden uitgebreid. Volgens ingewijden wordt gedacht aan een korting van 21, 28 of mogelijk 40 dagen.
Staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie zei donderdag in de Tweede Kamer dat een langere strafkorting niet kan worden uitgesloten. „Ik moet er nu nog niet aan denken, maar kan het niet uitsluiten”, zei ze. Het kabinet vindt de huidige regeling onrechtvaardig, maar heeft op korte termijn geen oplossing voor het ruimtegebrek.
Maatregelen tegen het cellentekort
De gevangenissen zijn overbezet en snelle oplossingen zijn niet voorhanden. Wel is er in de Tweede Kamer steun voor plannen die de komende jaren extra ruimte en capaciteit moeten opleveren.
Zo moeten meer gedetineerden in de laatste fase van hun straf overdag buiten de gevangenis kunnen werken. Ook komen er extra plaatsen bij. De gevangenis in Almere wordt opnieuw geopend en daarnaast gaat een jeugdinrichting weer open.
Verder wil Justitie vaker sobere detentieregimes inzetten. Gedetineerden krijgen dan bijvoorbeeld een beperkter dagprogramma. Daarmee moet het gevangeniswezen personeel besparen en de beschikbare capaciteit beter benutten.
De maatregelen zijn volgens topambtenaar Wim Saris op langere termijn nog niet voldoende. Zolang ze niet zijn ingevoerd, blijft het risico bestaan dat de huidige korting van veertien dagen verder wordt verhoogd.
Enkelband als zelfstandige straf
Een andere mogelijkheid is om een enkelband als hoofdstraf in te zetten. Op dit moment wordt de enkelband alleen gebruikt als middel voor toezicht. D66 en CDA hebben een wetsvoorstel opgesteld om daar een volwaardige straf van te maken.
Dat voorstel ligt politiek gevoelig. De VVD is tegen en ook JA21 verzet zich ertegen. JA21-leider Joost Eerdmans zei: „Een enkelband is geen vervanging van celstraf. Het is gewoon niet te vergelijken met een echte straf.”
Toch lijkt er in de Tweede Kamer een meerderheid te zijn voor het gebruik van de enkelband als hoofdstraf. De discussie daarover wordt hervat zodra het wetsvoorstel van D66 en CDA wordt behandeld.
