Defensie werkt verder aan plannen voor een selectieve opkomstplicht. Staatssecretaris Boswijk van Defensie heeft de Tweede Kamer laten weten dat zo’n regeling nodig kan zijn als de internationale veiligheid verslechtert of als Defensie extra taken krijgt, bijvoorbeeld van de NAVO.
Bij een selectieve opkomstplicht worden niet alle dienstplichtigen tegelijk opgeroepen. Alleen mensen die volgens Defensie op dat moment nodig zijn, zouden in aanmerking komen. De verplichtingen worden opgebouwd in fases, die steeds verder gaan dan het vrijwillig verstrekken van informatie.
Vijf fases
Jongeren van 17 jaar ontvangen nu al een enquête van Defensie. Het invullen daarvan is vrijwillig. In de voorgestelde aanpak komen daar vier stappen bij: de enquête verplicht invullen, verplicht reageren op een uitnodiging, verplicht deelnemen aan een selectie en uiteindelijk verplicht in dienst gaan.
Welke fase wordt ingezet, hangt af van de omvang en de snelheid waarmee Defensie militairen nodig heeft. Het uitgangspunt blijft dat de krijgsmacht bestaat uit beroepsmilitairen en reservisten die zich vrijwillig aanmelden. De selectieve opkomstplicht moet een mogelijkheid bieden voor het geval die inzet niet langer voldoende is.
Boswijk noemt het plan "een zeer gevoelig onderwerp". Hij zegt dat het kabinet de voorbereiding toch noodzakelijk vindt. De Tweede Kamer debatteert eind september opnieuw over de plannen.
In Nederland geldt nog altijd een dienstplicht voor mensen van 17 tot en met 45 jaar. De opkomstplicht is sinds 1997 opgeschort, waardoor dienstplichtigen momenteel niet worden opgeroepen. Als dat opnieuw gebeurt, is nieuwe wetgeving nodig.
Nieuwe regels in voorbereiding
In die wetgeving moet komen te staan wanneer mensen hun dienstplicht vervullen. Jongeren zouden daarvoor niet langer automatisch vanaf hun achttiende worden opgeroepen, maar ergens tussen hun achttiende en 27e levensjaar. De voorgestelde opleiding duurt zes maanden en heet de Nationale Weerbaarheidstraining.
Ook worden regels voorbereid voor uitzonderingen, vrijstellingen en mensen die vanwege gewetensbezwaren geen militaire dienst willen verrichten. Verder moet worden vastgesteld wat er gebeurt als iemand geen gehoor geeft aan een oproep. Daarbij wordt gekeken naar onder meer sancties, tegemoetkomingen, rechtsbescherming en de verwerking van persoonsgegevens.
Het opstellen van de wetgeving en het organiseren van de selectieve opkomstplicht zal jaren duren. In de tussentijd wil Defensie meer vrijwilligers aantrekken met duidelijke opleidingstrajecten en door beter aan te sluiten bij hun voorkeuren, vaardigheden en opleidingswensen. Boswijk wil daarnaast met jongeren en andere groepen in de samenleving over het plan praten.
