Cultuurminister Rianne Letschert wil het Commissariaat voor de Media (CvdM) na de hervorming van de NPO meer macht geven. De toezichthouder moet in uitzonderlijke gevallen bestuurders van een omroephuis kunnen ontslaan. Dat kan bijvoorbeeld bij ernstige financiële problemen of andere grote misstanden die intern niet worden opgelost.
De omroepen blijven in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van hun werk en voor goed bestuur. Na de hervorming heeft de minister geen directe mogelijkheid meer om in te grijpen. Die taak verschuift dan grotendeels naar het CvdM.
Nieuwe structuur voor omroepen
Het wetsvoorstel beschrijft hoe de nieuwe omroephuizen moeten worden ingericht. Welke omroepen precies met elkaar samengaan, is nog niet vastgelegd. Wel staat vast dat de NOS en de NTR verdergaan onder de naam NOS.
Letschert zegt erop te vertrouwen dat de omroepen onderling tot afspraken komen. “Het is een discussie die al heel lang loopt. Ik denk dat de omroepen nu al de bocht om zijn”, zei de minister.
Als de omroepen er niet uitkomen, kan de minister zelf een voorstel doen. Omroepen kunnen er ook voor kiezen zich niet bij een ander omroephuis aan te sluiten. In dat geval vallen ze buiten het publieke bestel en stopt hun omroep feitelijk. Van Ongehoord Nederland is al bekend dat het waarschijnlijk buiten de nieuwe structuur valt. Letschert heeft bovendien aangekondigd de licentie van de aspirant-omroep te willen intrekken.
De nieuwe omroephuizen moeten stichtingen worden. Bestuurders en toezichthouders mogen maximaal twee termijnen van vier jaar aanblijven. Na hun vertrek mogen zij twee jaar lang geen vergelijkbare functie binnen het omroepbestel vervullen.
Die regels zijn ook bedoeld om machtsmisbruik, vriendjespolitiek en een onveilige werkomgeving tegen te gaan. De maatregelen sluiten aan bij aanbevelingen uit het rapport van de Onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur omroepen uit 2024.
Het wetsvoorstel wordt vanaf vrijdag opengesteld voor reacties. De Tweede Kamer debatteert in 2027 over de hervorming. De wet moet in 2028 ingaan, waarna de omroepen hun nieuwe samenwerkingsverbanden kunnen oprichten. De hervorming moet in 2029 zijn afgerond.
