De Reclame Code Commissie heeft een campagne van tabaksfabrikant Philip Morris in strijd met het tabaksreclameverbod verklaard. De campagne was gericht op de publieke consultatie over strengere Europese regels voor tabaksproducten.
Een groep artsen had een klacht ingediend. Zij stelden dat Philip Morris burgers met kunstmatige intelligentie actief aanzette om zich tegen de voorgestelde wetgeving uit te spreken.
In tabakszaken hingen gele posters met een QR-code en de tekst your voice your choice. Wie de code scande, kwam uit bij een online hulpmiddel met meerkeuzevragen over tabaksproducten en rookbeleid.
De AI-tool stelde op basis van de antwoorden een tekst in de ik-vorm op. Daarin stonden argumenten tegen strengere regels. Gebruikers konden die tekst vervolgens indienen via de website van de Europese Unie.
Commercieel doel
Philip Morris stelde dat de campagne mensen moest helpen om deel te nemen aan het publieke debat. De Reclame Code Commissie gaat daar niet in mee. De commissie stelt dat de vorm als oproep tot deelname aan een consultatie het commerciële karakter van de uitingen niet wegneemt.
De tekstgenerator was betaald door en in handen van Philip Morris. Ook oordeelde de commissie dat de campagne alternatieve tabaksproducten, zoals vapes en verhitte tabak, positief neerzette. Daardoor is sprake van reclame voor tabaksproducten, wat verboden is.
Advocaat Laura van Gijn, die de artsen bijstond, wijst erop dat schending van het tabaksreclameverbod strafbaar is. „Deze beslissing is een duidelijk signaal aan de tabaksindustrie dat digitale beïnvloedingscampagnes niet buiten het bereik van het reclameverbod vallen, ook niet wanneer ze worden verpakt als burgerparticipatie.”
De Europese Commissie werkt aan twee herzieningen van tabakswetgeving. Het gaat om de grootste aanscherpingen in vijftien jaar. Tijdens de publieke consultatie bleek bijna driekwart van de Nederlandse reacties volledig met AI te zijn geschreven.
