De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) vindt dat Nederland binnen de Europese Unie moet aandringen op een hardere aanpak van China. De raad brengt het advies uit aan de Nederlandse regering, niet aan de Europese Commissie. Volgens WRR-wetenschapper Haroon Sheikh is niets doen op langere termijn risicovoller dan ingrijpen. "En het alternatief is dat onze industrie verdwijnt."
De WRR wijst op de concurrentiepositie van Europese bedrijven. Chinese producten zijn volgens de raad vaak meer dan 30 procent goedkoper dan Europese producten. Dat komt onder meer doordat de Chinese overheid miljarden in de eigen industrie steekt en de yuan kunstmatig laag gewaardeerd houdt. Volgens de WRR kunnen Chinese bedrijven daardoor tegen zeer lage prijzen op de Europese markt concurreren.
Mogelijke Europese maatregelen
Als gesprekken met China niets opleveren, moet de Europese Unie stevige maatregelen overwegen. Sheikh noemt importheffingen op Chinese producten als mogelijkheid. Ook kan er volgens hem een systeem komen waarin Chinese producenten moeten aantonen dat hun producten zonder oneerlijke staatssteun zijn gemaakt.
Eurocommissaris Maros Sefcovic van Handel reist in oktober naar China om over het herstellen van de handelsbalans te praten. De staatshoofden van de 27 EU-landen bespraken vorige maand al hoe ze harder kunnen ingrijpen. Een concreet gezamenlijk plan is er nog niet.
De WRR erkent dat maatregelen tegen China Europese bedrijven en consumenten kunnen raken en ingaan tegen de Nederlandse traditie van vrije handel. "Dit soort maatregelen zullen Europa pijn doen, maar wij stellen dat niets doen uiteindelijk pijnlijker is", zegt Sheikh. Volgens hem kunnen steeds meer Europese sectoren verdwijnen als ingrijpen wordt uitgesteld. China heeft volgens de onderzoeker zelf ook belang bij het voorkomen van een verdere escalatie van een handelsoorlog.
Minder afhankelijk van buitenlandse technologie
Naast het handelsbeleid noemt de WRR de Europese achterstand op het gebied van innovatie. De afhankelijkheid van Amerikaanse digitale diensten en technologie kan volgens Sheikh als politiek wapen tegen Europa worden ingezet. Hij verwijst naar de afsluiting van de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof van Microsoft-diensten en naar de dreiging om geavanceerde AI-modellen niet langer aan Europeanen beschikbaar te stellen.
Meer investeren in innovatie is volgens de WRR noodzakelijk, maar niet genoeg. Europa moet ook eigen innovatiesystemen beter op orde krijgen en de samenwerking versterken. Het Draghi-rapport benadrukte eerder eveneens dat extra investeringen nodig zijn om met China en de Verenigde Staten te kunnen concurreren.
Nederland zal maatregelen tegen China volgens Sheikh alleen steunen als die Europees worden georganiseerd. Daarvoor is volgens hem meer Europese samenwerking nodig. Europese landen moeten hun gezamenlijke onderhandelingsmacht gebruiken zolang China op sommige terreinen nog afhankelijk is van Europa en de Europese markt belangrijk blijft.
