De hoge prijzen aan de pomp en een dreigend dieseltekort veranderen de kijk op de toekomst van olieraffinaderijen in Nederland. Hoewel het klimaatbeleid op termijn een einde maakt aan het olietijdperk, blijven benzine, diesel en kerosine voorlopig nodig. Overheden willen daarom voorkomen dat raffinaderijen te snel sluiten.
Europa is voor diesel en kerosine al deels afhankelijk van import. Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn de prijzen sterk opgelopen. De Europese Commissie wil die afhankelijkheid verkleinen en begint daarom een strategische dialoog over de toekomst van raffinaderijen. Het doel is lagere kosten en voldoende brandstofvoorraden, ook voor defensie.
Ook binnen de NAVO is gewaarschuwd voor mogelijke tekorten aan diesel voor tanks en kerosine voor gevechtsvliegtuigen in een oorlogssituatie. Klimaatminister Stientje van Veldhoven komt volgende week met plannen voor de toekomst van de raffinage in Nederland.
Belangrijke productiehub
Nederland speelt een grote rol in de Europese brandstofvoorziening. De raffinaderijen van Shell, BP en ExxonMobil in Rotterdam en de Zeeland Refinery in Vlissingen maken jaarlijks tientallen miljarden liters benzine, diesel en kerosine. De productie verschuift afhankelijk van de vraag: na tekorten in de luchtvaart werd deze zomer meer kerosine gemaakt, terwijl nu de nadruk weer meer op diesel ligt.
Raffinage is in Europa relatief duur. Bedrijven betalen onder meer voor CO2-rechten en hebben in Nederland te maken met hoge elektriciteitskosten en beperkte mogelijkheden voor zware elektriciteitsaansluitingen. Het kabinet moet ervoor zorgen dat raffinaderijen die op termijn verdwijnen voorlopig efficiënt blijven produceren, terwijl de uitstoot verder daalt.
Tegelijk moeten duurzame brandstoffen sneller beschikbaar komen. Daarbij gaat het onder meer om groene waterstof, biobrandstoffen en synthetische kerosine. Shell heeft de bouw van een bio-raffinaderij eerder stopgezet, ondanks investeringen van meer dan een half miljard euro. Volgens het bedrijf was de concurrentie uit Azië te groot en was de verplichting om biodiesel en bio-kerosine bij te mengen te beperkt.
In Rotterdam wordt wel geïnvesteerd in alternatieven. Shell heeft er een grote fabriek voor groene waterstof gebouwd. Neste verdubbelt op de Tweede Maasvlakte de productie van biobrandstoffen naar 2,7 miljoen ton per jaar. Power2X werkt daarnaast aan een fabriek voor synthetische kerosine.
Shell en ExxonMobil doen ook mee aan projecten om CO2 af te vangen en onder de Noordzee op te slaan. Dat verlaagt de uitstoot, maar maakt raffinage de komende jaren duurder. Nieuwe olieraffinaderijen worden niet verwacht. De milieubeweging zal bovendien kritisch zijn op steun voor bedrijven die momenteel miljardenwinsten per kwartaal behalen.
