De koopkracht van Nederlandse huishoudens daalt volgend jaar naar verwachting met 0,3 procent. Dat gebeurt als het kabinet het beleid niet aanpast. Vooral hogere energieprijzen, stijgende belastingen en extra premies voor arbeidsongeschiktheid drukken op het nettoloon.
Dit jaar gaat de koopkracht nog wel vooruit, maar minder sterk dan eerder werd geraamd. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft de verwachting bijgesteld van een stijging van 1,4 procent naar 0,6 procent. De ramingen staan in de Macro-Economische Verkenningen en vormen een belangrijke basis voor de gesprekken over de Miljoenennota.
Het kabinet kan samen met de oppositie besluiten om bepaalde groepen te compenseren. CPB-directeur Pieter Hasekamp noemt de Nederlandse economie ondanks de internationale spanningen veerkrachtig. "De Nederlandse economie is veerkrachtig", zegt hij.
Groei ondanks onzekerheid
De economie blijft volgens het planbureau groeien, met naar verwachting 1,2 procent in 2027. Dat is minder dan dit jaar, maar de groei wordt ondersteund door de export en overheidsuitgaven. De meeste huishoudens hebben bovendien nog voldoende financiële ruimte.
Het economische beeld blijft wel onzeker. Het CPB noemt mogelijke importtarieven, onrust op financiële markten en nieuwe stijgingen van energieprijzen als belangrijke risico's. Die hogere energieprijzen maken het dagelijks leven al duurder. De loonstijgingen van dit jaar vangen een deel daarvan op, maar volgend jaar is dat voor veel mensen niet genoeg.
De inkomstenbelasting gaat volgens de plannen omhoog. Ook houden werknemers minder nettoloon over doordat werkgevers meer premie gaan betalen voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering. Hoewel de lonen in 2027 opnieuw stijgen, neemt de ruimte om meer uit te geven daardoor af.
Meer mensen onder armoedegrens
Het aantal mensen onder de armoedegrens neemt volgend jaar naar verwachting toe van 460.000 naar 470.000. Sinds 2024 was dat aantal nog met ruim 90.000 afgenomen. Dit jaar daalt de armoede volgens het CPB opnieuw, mede dankzij hogere uitkeringen en een ruimere huurtoeslag.
De laagste inkomens worden minder hard geraakt door de hogere inkomstenbelasting, maar ondervinden er wel gevolgen van. Het aantal kinderen in armoede neemt dit jaar en volgend jaar wel af.
Het CPB adviseert het kabinet om steun vooral te richten op kwetsbare huishoudens. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om mensen met een laag inkomen en een slecht geïsoleerde woning. Maatregelen voor alle huishoudens zouden volgens het planbureau minder doelmatig zijn.
Het begrotingstekort loopt ondertussen op naar 2,1 procent van het bruto binnenlands product in 2027. Dat komt door hogere uitgaven aan defensie en sociale zekerheid en door oplopende rentelasten. De geplande belastingverhogingen zijn volgens de ramingen niet genoeg om die uitgaven te dekken.
