De Amerikaanse president Donald Trump heeft voorlopig afgezien van een verbod op de uitvoer van diesel. Dat gebeurde nadat de G7-landen afspraken hadden gemaakt om samen 100 miljoen vaten olie en diesel uit strategische reserves op de markt te brengen.
Trump noemde de afspraak een ‘geweldige zaak’ en zei dat een exportverbod nooit echt op tafel had gelegen. Dinsdag had hij nog verklaard een tijdelijk verbod te steunen. De Amerikaanse regering staat onder druk door sterk gestegen brandstofprijzen, vooral bij transportbedrijven en landbouwbedrijven.
Schaarste op de wereldmarkt
Diesel en kerosine zijn wereldwijd schaarser geworden door de oorlog in het Midden-Oosten. De Verenigde Staten exporteren dagelijks ongeveer een half miljoen vaten diesel naar Europa, op een totale Europese import van ongeveer 1,2 miljoen vaten. Het wegvallen van die aanvoer zou daardoor een groot tekort veroorzaken.
Ook in de Verenigde Staten zijn de prijzen hoog. Een gallon diesel, ongeveer 3,8 liter, kostte daar vrijdag gemiddeld 6,39 dollar aan de pomp. Een jaar eerder was dat ongeveer 3,75 dollar.
Europa heeft weinig directe alternatieven. De afgelopen jaren zijn hier raffinaderijen gesloten, onder meer vanwege hoge energieprijzen en de verwachting dat de energietransitie snel zou verlopen. Europa heeft nu nog 73 raffinaderijen, waarvan vijf in Nederland. In totaal zijn er 25 gesloten.
Russische diesel is door Europese sancties grotendeels uitgesloten. Rusland houdt bovendien zeker tot eind oktober een eigen exportverbod in stand. China exporteert sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten geen diesel meer, terwijl de invoer uit onder meer Saoedi-Arabië en Oman ongeveer is gehalveerd.
Een deel van de resterende aanvoer komt uit Turkije en India. Dat is volgens Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies juridisch gevoelig, omdat daar deels Russische olie wordt verwerkt. Nigeria is een nieuwe leverancier, maar levert nog beperkte hoeveelheden.
Reserves worden aangesproken
De precieze Europese bijdrage aan de vrijgave is niet bekendgemaakt. Naar verwachting komt ongeveer 50 miljoen van de 100 miljoen vaten uit Europa, 40 miljoen uit de Verenigde Staten en 10 miljoen uit Azië. Het Internationaal Energieagentschap coördineert de operatie.
De dieselprijs daalde na het nieuws met 8 procent. Jan-Willem van den Beukel, directeur van branchevereniging Vemobin, noemt het effect beperkt: ‘Het is klein druppeltje op een grote gloeiende plaat.’
Frankrijk en Duitsland beschikken binnen de G7 nog over grote dieselvoorraden. Nederland had in mei naar schatting bijna 10 miljoen vaten achter de hand. Als de prijzen niet genoeg dalen, kan Trump volgens de berichtgeving alsnog besluiten tot een tijdelijk exportverbod, ondanks zijn huidige toezegging dat niet te doen.
