Armoede en financiële kwetsbaarheid kosten Nederland jaarlijks tussen de 13 en 20 miljard euro. De grootste kosten ontstaan door ziekteverzuim en lagere productiviteit, een groter beroep op de zorg en huisuitzettingen. Per persoon die in armoede leeft, komt dat neer op gemiddeld 10.000 euro per jaar.
Dat staat in een onderzoek van Ecorys, dat samen met vijf ministeries en het Verwey-Jonker Instituut is uitgevoerd. Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de resultaten naar buiten gebracht. De onderzoekers beschrijven financiële problemen als een maatschappelijk vraagstuk dat verder reikt dan het inkomen van individuele huishoudens.
Gevolgen voor gezondheid en onderwijs
Financiële onzekerheid kan leiden tot langdurige stress en een slechtere gezondheid. Ook behalen kinderen uit financieel kwetsbare gezinnen gemiddeld minder goede onderwijsresultaten. De gevolgen kunnen volgens het onderzoek jarenlang blijven bestaan en zich zelfs van generatie op generatie voortzetten, bijvoorbeeld door een grotere kans op gezondheidsproblemen of een lager inkomen.
Ecorys noemt de berekening van 13 tot 20 miljard euro een minimale raming. Niet alle gevolgen van armoede en schulden zijn namelijk in geld uit te drukken. De onderzoekers zien de omvang van de maatschappelijke kosten als een duidelijke reden voor overheidsingrijpen.
Tegelijkertijd waarschuwen zij dat passende hulp moeilijk te organiseren is. Armoede en schulden hebben vaak meerdere oorzaken, waardoor alleen financiële ondersteuning de problemen niet altijd oplost. Een combinatie van maatregelen kan nodig zijn om te voorkomen dat huishoudens opnieuw in de problemen komen.
Energieprijzen vergroten financiële druk
Sinds 2022 hebben vooral de sterk gestegen energieprijzen de financiële druk op huishoudens verhoogd. Van de steun van het ministerie van Sociale Zaken gaat komend jaar 193 miljoen euro naar het Noodfonds Energie. Daarnaast maakt het ministerie jaarlijks 20 miljoen euro vrij voor vroegsignalering, waarmee gemeenten en bijvoorbeeld energieleveranciers betalingsachterstanden eerder kunnen herkennen.
Volgens het onderzoek is 10 procent van de Nederlandse bevolking financieel kwetsbaar. Daaronder vallen niet alleen huishoudens met een inkomen onder de armoedegrens, maar ook gezinnen die daar net boven zitten en onvoldoende spaargeld of vermogen hebben om een financiële tegenvaller op te vangen.
In 2024 leefde 3,1 procent van de gezinnen in armoede. Dat aandeel daalt naar verwachting naar 2,6 procent dit jaar en blijft volgens de huidige verwachting in 2027 op dat niveau. De Tweede Kamer bespreekt het armoede- en schuldenprobleem woensdag.
