De Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva en Flávio Bolsonaro zijn de belangrijkste kandidaten in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen op 4 oktober. Er doen dertien kandidaten mee. Als geen van hen meer dan 50 procent van de stemmen haalt, volgt op 25 oktober een tweede ronde.
De campagne tussen de linkse Lula en de radicaal-rechtse Bolsonaro, de oudste zoon van oud-president Jair Bolsonaro, verloopt fel. Beide kampen proberen de tegenstander met geruchten en beschuldigingen te beschadigen. Zo ontkende Flávio Bolsonaro dat hij de beschermheilige van Brazilië, Onze Lieve Verschenen Vrouwe, wil afschaffen als hij president wordt. Rond dat verhaal probeerde hij publicaties op internet te laten verwijderen.
Verschillende koers
Lula presenteert een nieuwe ambtstermijn als een periode van meer sociale rechtvaardigheid. Hij wijst onder meer op kansen voor kinderen uit arme gezinnen om te studeren en een beroep met aanzien te krijgen.
Flávio Bolsonaro heeft zich vooral uitgesproken over veiligheid. Hij wil grote gevangenissen bouwen naar het voorbeeld van de Salvadoraanse president Nayib Bukele. Die aanpak ligt onder vuur vanwege mensenrechtenschendingen tegen gevangenen.
Een verkiezingswinst van Flávio zou ook gevolgen kunnen hebben voor de Braziliaanse instituties. Hij heeft gezegd dat hij zijn vader wil vrijlaten. Jair Bolsonaro is veroordeeld tot 27 jaar gevangenisstraf wegens het beramen van een staatsgreep.
Daarnaast zou Flávio tijdens een ambtstermijn vier rechters van het Hooggerechtshof kunnen benoemen. Het hof heeft elf leden. Twee van hen zijn al benoemd door zijn vader, die president was van 2019 tot en met 2022. Daardoor zouden de Bolsonaro’s meer invloed op het hof kunnen krijgen.
Lula verzet zich tegen Amerikaanse invloed in Latijns-Amerika. Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zei hij in september dat Brazilië ‘in niemands achtertuin past’. Volgens peilingbureaus steunt een meerderheid van de Brazilianen die opstelling.
Zorgen over inkomen
Voor ongeveer 20 procent van de kiezers zijn Lula en Flávio geen aantrekkelijke opties. Zij willen een gematigde kandidaat die een einde kan maken aan de polarisatie. De opkomst daalt bij recente verkiezingen, ondanks de stemplicht. Sommige Brazilianen nemen de boete van enkele euro’s voor niet-stemmen voor lief.
Vooral vrouwen, katholieken en de lage middenklasse kunnen volgens peilingen de doorslag geven. Zij maken zich minder druk om de verhouding met de Verenigde Staten of nieuwe gevangenissen dan om de stijgende kosten van levensonderhoud. Veel gezinnen hebben schulden, onder meer door online gokken.
De regering van Lula besloot eind september om een einde te maken aan de legale status van online gokken. Tegenstanders zeggen dat hij daarmee twijfelende kiezers voor zich probeert te winnen. In de laatste dagen voor de verkiezingen zullen beide kandidaten naar verwachting opnieuw ieder incident en ieder gerucht aangrijpen.
