De 82-jarige Belgische onderzoeker Francis Halzen krijgt de Nobelprijs voor de Natuurkunde. Hij wordt onderscheiden voor zijn doorslaggevende bijdragen aan de IceCube Neutrino Observatory en voor de ontdekking van hoogenergetische neutrino’s van astrofysische oorsprong.
De prijs bestaat uit een medaille, een diploma en 12 miljoen Zweedse kronen. Dat is omgerekend ruim 1 miljoen euro. De uitreiking vindt plaats op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel, de Zweedse uitvinder van dynamiet en grondlegger van de Nobelprijzen.
Onderzoek op Antarctica
Neutrino’s zijn elektrisch neutrale deeltjes die in grote aantallen door het heelal bewegen. Ze kunnen vrijwel ongehinderd door materie heen gaan en worden nauwelijks beïnvloed door zwaartekracht of elektromagnetische krachten. Daardoor kunnen ze informatie geven over gebeurtenissen en objecten ver buiten de aarde.
De IceCube Neutrino Observatory is ontwikkeld door de Amerikaanse University of Wisconsin-Madison, waar Halzen hoogleraar is. Het observatorium is gebouwd bij het Amundsen-Scott-Zuidpoolstation op Antarctica. Daar wordt gezocht naar neutrino’s met zeer hoge energie, onder meer afkomstig uit astrofysische bronnen.
Het is de tweede keer dat een Belg de Nobelprijs voor de Natuurkunde ontvangt. De winnaar werd dit jaar voor het eerst bekendgemaakt door een vrouw: de Belgische professor Ellen Moons. Zij is sinds begin dit jaar secretaris-generaal van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen.
„De prijs gaat dit jaar om spookachtige boodschappers uit de ruimte”, zei Moons kort voor de bekendmaking. Daarmee verwees zij naar de moeilijk waarneembare neutrino’s die de basis vormen van het bekroonde onderzoek.
De bekendmaking van de Nobelprijs voor de Natuurkunde volgt op de toekenning van de Nobelprijs voor de Geneeskunde. Die ging naar een Amerikaan en twee Duitse hersenonderzoekers voor hun onderzoek naar optogenetica, een techniek waarbij licht wordt gebruikt om de activiteit van specifieke cellen te meten of te beïnvloeden.
De komende dagen worden ook de Nobelprijzen voor Scheikunde, Literatuur, de Vrede en Economie bekendgemaakt.
