Nederlandse ziekenhuizen hebben in 2025 minstens 281 patiënten en bezoekers de toegang ontzegd wegens agressief gedrag. In de eerste zeven maanden van 2026 gebeurde dat al minstens 205 keer. Zeven ziekenhuizen hadden halverwege dit jaar al meer verboden opgelegd dan in heel 2025.
De cijfers komen uit een inventarisatie van RTL Nieuws. 41 ziekenhuizen uit heel Nederland deelden informatie over agressie tegen zorgverleners. Het gaat om incidenten waarbij medewerkers werden uitgescholden, geslagen, geschopt, bespuugd, geïntimideerd of bedreigd.
Verbod als zwaarste maatregel
Een ziekenhuisontzegging is de zwaarste maatregel die een ziekenhuis kan opleggen wegens agressief gedrag. De betrokkene mag dan niet meer naar binnen voor bezoek of geplande afspraken en operaties. Alleen bij spoed moet het ziekenhuis zorg blijven verlenen.
Ziekenhuizen geven meestal eerst een waarschuwing of voeren een zogenoemd stopgesprek. Bij zeer ernstig gedrag of wanneer eerdere waarschuwingen geen effect hebben, kan een verbod volgen. Zo werden op de spoedeisende hulp van het HagaZiekenhuis verpleegkundigen aangevallen. Vijf mensen waren nodig om de patiënt te overmeesteren. De patiënt kreeg daarna een verbod van een jaar.
Een ziekenhuis mag een patiënt niet zonder meer uitsluiten van zorg. Volgens Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit, kan een behandelingsovereenkomst alleen om een gewichtige reden worden beëindigd. Geweld of ernstig grensoverschrijdend gedrag waardoor het welzijn van een hulpverlener wordt aangetast, kan zo’n reden zijn. Ziekenhuizen moeten eerst proberen de situatie op een andere manier op te lossen.
Ziekenhuizen mogen opgelegde verboden bovendien niet onderling met elkaar delen. De maatregelen worden op alle afdelingen genomen, maar komen het vaakst voor op de spoedeisende hulp, chirurgie en verloskunde. Ziekenhuizen melden dat zowel het aantal meldingen als de ernst van de incidenten toeneemt.
Stress en personeelstekort
Zorginstellingen noemen stress, onzekerheid, teleurstelling over een behandeling, lange wachttijden, psychische problemen, middelengebruik en verward gedrag als mogelijke factoren bij agressie. Ook ervaren ziekenhuizen patiënten en bezoekers als veeleisender.
De gevolgen voor medewerkers zijn groot. Zuyderland vreest dat zorgverleners door agressie stoppen, waardoor personeelstekorten verder kunnen oplopen. Ziekenhuizen zetten daarom extra beveiligers in, geven agressietrainingen en gebruiken soms alleen de voornaam van medewerkers op hun naamplaatje.
Rijnstate pleit voor landelijke maatregelen en zegt dat aangiften soms worden geseponeerd wegens beperkte politiecapaciteit. De Patiëntenfederatie benadrukt dat agressie onacceptabel is, maar wijst ook op het belang van duidelijke en tijdige communicatie om spanningen in ziekenhuizen te voorkomen.
