Nederlandse organisaties hebben in twintig jaar tijd tientallen miljoenen euro’s aan jeugdzorggeld besteed aan Huize Soria in Spanje. In het gezinshuis werden jongeren met gedragsproblemen volgens zestien oud-cliënten blootgesteld aan mishandeling, vernedering en verboden vrijheidsbeperkende maatregelen.
De jongeren kwamen via jeugdzorg of de jeugdreclassering naar het huis, vaak na eerdere plaatsingen in pleeggezinnen en instellingen. In Huize Soria verbleven ongeveer tien jongeren onder begeleiding van een Nederlands echtpaar. Het huis maakte jarenlang deel uit van zorgorganisatie Driestroom.
Oud-bewoners vertellen dat zij als straf werden opgesloten achter stroomdraad, geen eten kregen of in hun ondergoed buiten werden gezet. Ook zouden jongeren slaap en toiletbezoek zijn ontzegd. Andere straffen bestonden uit langdurig staan of zitten en dagen in de zon verblijven, soms met brandblaren als gevolg.
Volgens de oud-cliënten werden binnen de groep zondebokken aangewezen. Andere jongeren moesten meedoen aan vernederingen en mishandelingen. Een traumadeskundige die de verhalen beoordeelde, ziet daarin kenmerken van wat in de internationale literatuur kindermarteling wordt genoemd.
Toezicht en behandelmethodes
Documenten over de eigen behandelvisie van Huize Soria beschrijven het gebruik van fysieke begrenzing en het beperken van contact met familie. Beeldbellen met het thuisfront was soms maanden niet toegestaan of mocht alleen onder toezicht. Ook werden e-mails gelezen en camera’s geplaatst in gemeenschappelijke ruimtes en op het terrein.
Onderzoeker jeugdrecht en kinderrechter Bart Tromp van de Rijksuniversiteit Groningen noemt het structureel filmen van jongeren onaanvaardbaar. “Het kan nooit zo zijn dat je onder het mom van jeugdbescherming, of door de toevoeging van het woord 'pedagogisch', stelselmatig alle jongeren filmt.” Ook onderwijs werd alleen gegeven wanneer de gezinsouders dat passend vonden. “Het onthouden van onderwijs mag niet worden ingezet als een vorm van straf”, zegt Tromp.
Driestroom, jeugdzorgaanbieder Levvel, gemeenten en jeugdbeschermingsorganisaties waren op de hoogte van de werkwijze en de vergaande beperkingen. Toch bleven zij jongeren plaatsen. Een woordvoerder van Driestroom zegt dat het lastig is om bij jongeren met complexe hulpvragen een balans te vinden tussen vrijheid, bescherming, behandeling en veiligheid.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kreeg vanaf 2016 meldingen over Huize Soria. Een jongere deed in 2019 aangifte van mishandeling. De inspectie zegt geen toezicht te kunnen houden in het buitenland. De Spaanse inspectie liet Huize Soria eind september per direct sluiten, omdat de vergunningen niet op orde waren.
