Bedrijven en organisaties tonen steeds meer belangstelling voor open AI-modellen. Deze modellen zijn te downloaden en kunnen op eigen servers draaien. Daardoor hebben gebruikers meer zeggenschap over hun gegevens en kunnen de kosten lager uitvallen dan bij gesloten modellen van Amerikaanse aanbieders.
Bedrijven als Anthropic, OpenAI en Google rekenen abonnementskosten of tarieven voor het gebruik van hun krachtigste modellen. Bij gesloten systemen bepaalt de aanbieder op welke computerapparatuur de verwerking plaatsvindt. Dat kan een risico zijn voor organisaties die werken met persoonlijke of vertrouwelijke informatie.
De populairste open modellen komen onder meer van de Chinese bedrijven Alibaba, DeepSeek, Moonshot en Z.ai. Ook Meta, het Amerikaanse moederbedrijf van Facebook en Instagram, brengt open modellen uit.
Gebruik in de praktijk
Het Amsterdamse advocatenkantoor Driven Lawyers gebruikt een kleinere versie van Qwen, een model van Alibaba. Het kantoor laat het model draaien op servers in Duitsland en zet het onder meer in voor het samenvatten van juridische contracten.
Volgens oprichter Arvid van Oorschot is het model minder krachtig dan de grootste Amerikaanse systemen, maar voldoet het voor specifieke taken. Het kantoor wil voor terugkerend werk geen duur model gebruiken, omdat de kosten bij intensief gebruik snel kunnen oplopen.
Ook Philip Gast, medeoprichter van AI-netwerk The Stack, ziet veel belangstelling voor open modellen. Niet elke taak vereist volgens hem de mogelijkheden van de duurste systemen. Hoewel voor krachtige modellen gespecialiseerde apparatuur nodig is, kunnen bedrijven die rekenkracht huren bij aanbieders van AI-modellen en toch goedkoper uit zijn.
Een van die aanbieders is OpenRouter. Gebruikersgegevens van het bedrijf laten zien dat het gebruik van AI sterk groeit en dat open modellen een groter aandeel krijgen. Eind vorig jaar was ongeveer 30 procent van het gebruik afkomstig van open modellen en 70 procent van gesloten systemen, zoals Claude, GPT en Gemini. Inmiddels zijn die verhoudingen omgedraaid.
Naast de prijs is de locatie van de gegevensverwerking belangrijk. Advocatenkantoren, zorginstellingen en bedrijven in de defensiesector willen informatie soms binnen Europa houden. Door een model zelf te installeren, kunnen zij bepalen op welke servers het wordt gebruikt.
De groei van open modellen vormt daarmee een bedreiging voor Amerikaanse AI-bedrijven. Wel kan de Chinese overheid het aanbod in de toekomst beperken. Plannen voor een vergunningplicht zouden het openbaar maken van nieuwe modellen kunnen beperken of buiten China kunnen verbieden. Modellen die al openbaar zijn, zoals die van DeepSeek en Z.ai, zouden volgens het huidige plan buiten die verplichting vallen.
