De Tweede Kamer heeft dinsdag vrijwel unaniem ingestemd met een voorstel om geadopteerden meer inzage te geven in dossiers over hun afkomst. Het gaat om documenten bij het Nationaal Archief waarin informatie staat over biologische ouders, grootouders, broers en zussen.
Het voorstel is afkomstig van CDA-Kamerleden Jeltje Straatman en Eveline Tijmstra. Door het amendement moet het belang van de geadopteerde bij toegang tot de informatie zwaarder wegen. Het Nationaal Archief mag gegevens alleen nog achterhouden als openbaarmaking tot onevenredige schade voor een familielid kan leiden. Het archief moet die beslissing bovendien motiveren.
De aanpassing geldt ook voor mensen die in het buitenland zijn geadopteerd. In hun oudere dossiers bij het Nationaal Archief staat volgens de toelichting echter vaak weinig over hun biologische familie. De stukken gaan meestal over de goedkeuring van de adoptieouders.
Belangengroepen willen volledige toegang
Belangengroepen reageren positief, maar vinden de verruiming onvoldoende. Barbalique Peters, bestuurder van stichting Verleden in Zicht, zegt dat afgestanen alle informatie nodig kunnen hebben om hun geschiedenis te begrijpen. Volgens haar blijft nog veel worden weggelakt en is niet duidelijk hoe archivarissen de belangen van betrokkenen tegen elkaar afwegen.
Ook Miriam Smit, die in 1967 werd afgestaan, liep daartegenaan toen zij haar dossier opvroeg. Namen van familieleden en medewerkers waren verwijderd, net als informatie over een pleegbroertje dat in haar adoptiegezin had gewoond. Een document dat zij later bij het Noord-Hollands Archief bekeek, bevatte sommige van die namen wel.
Sinds een deel van de dossiers van de Raad voor de Kinderbescherming in juni 2024 naar het Nationaal Archief is overgebracht, zijn 920 inzageverzoeken ingediend. Geen daarvan is afgewezen. Het archief houdt niet bij hoe vaak onderdelen van dossiers zijn afgeschermd.
Het Nationaal Archief zegt zich in te spannen om geadopteerden zo veel mogelijk informatie te geven. Tegelijkertijd kan de privacy van anderen volgens het archief zwaarder wegen. Die bescherming volgt uit de Algemene verordening gegevensbescherming en het mensenrechtenverdrag. De wetswijziging kan volgens het archief die wettelijke grens niet opheffen.
Ook afstandsmoeders vragen meer rechten
Het amendement versterkt vooral de positie van geadopteerden en hun nakomelingen. Ellen Venhuizen, voorzitter van stichting De Nederlandse Afstandsmoeder, noemt dat verschil onrechtvaardig. Zij wil dat moeders en kinderen dezelfde rechten krijgen en pleit ook voor de mogelijkheid om een eigen brief aan het dossier toe te voegen.
In april 2024 sprak de Kamer zich al uit voor onbeperkte toegang tot afstands- en adoptiedossiers. Het kabinet werkt aan nieuwe adoptiewetgeving, maar die is nog in voorbereiding. Straatman vindt dat te langzaam gaan, omdat veel afstandsmoeders en afgestane kinderen inmiddels op leeftijd zijn.
