Nederland dreigt de solidariteitsbijdrage aan Italië stop te zetten als het land geen asielzoekers uit Nederland terugneemt. Het gaat om mensen die in Italië als eerste in de Europese Unie zijn geregistreerd en daar volgens de Europese regels hun asielprocedure zouden moeten doorlopen.
De Europese migratieregels leggen de verantwoordelijkheid voor een asielaanvraag in principe bij het land waar iemand de EU binnenkomt. Omdat landen aan de buitengrens, zoals Italië en Griekenland, daardoor relatief veel aanvragen behandelen, krijgen zij financiële en praktische steun van andere lidstaten.
Italië heeft eerder toegezegd zogenoemde Dublinclaimanten uit Nederland weer op te nemen. In de praktijk gebeurt dat nog niet. Asielminister Bart van den Brink zegt na overleg met zijn Italiaanse ambtsgenoot wel "voorzichtig positief" te zijn, maar benadrukt dat de afspraken ook daadwerkelijk moeten worden uitgevoerd.
Als Italië niet meewerkt, kan Nederland volgens Van den Brink niet blijven betalen. "We gaan niet betalen voor iets dat niet werkt", zei de minister tijdens een debat. Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt die opstelling. Een motie van het CDA om de situatie in Italië mee te nemen in de onderhandelingen over de bijdrage voor volgend jaar kreeg een meerderheid.
Rechters blokkeren overdrachten
Nederlandse rechters houden overdrachten naar Italië voorlopig tegen. Rechtbanken in Den Bosch en Utrecht oordeelden dat asielzoekers, ondanks de nieuwe Europese afspraken, nog steeds niet naar Italië mogen worden teruggestuurd. Volgens de rechters is niet aangetoond dat de opvangomstandigheden daar voldoende zijn verbeterd.
Nederland stelde in deze zaken dat Italië genoeg opvangplekken heeft en heeft toegezegd de opvang te regelen. De regering is tegen de uitspraken in hoger beroep gegaan. Totdat daarover duidelijkheid is, blijven de mogelijkheden om mensen aan Italië over te dragen beperkt.
In de Tweede Kamer klinkt kritiek op de rechterlijke uitspraken. Kamerleden verwijzen naar het interstatelijke vertrouwensbeginsel. Dat uitgangspunt houdt in dat EU-landen ervan mogen uitgaan dat andere lidstaten de Europese regels en mensenrechten naleven.
CDA-Kamerlid Jeltje Straatman zei dat dit vertrouwen moet terugkeren, ook als Italië de opvang nog niet op alle onderdelen goed heeft georganiseerd. De discussie over de overdrachten raakt daarmee niet alleen de financiële afspraken binnen het Europese migratiebeleid, maar ook de vraag of Nederland Italië als veilig en verantwoord opvangland kan behandelen.
