Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel wil meer mogelijkheden om mensen die een gevaar vormen voor de nationale veiligheid na hun vrijlating te volgen. Het kabinet onderzoekt daarom elektronisch toezicht en een gebiedsgebod. Daarbij moet iemand op een aangewezen plek blijven, bijvoorbeeld in een wijk.
De maatregelen zijn vooral bedoeld voor mensen die zijn veroordeeld voor een terroristisch misdrijf, hun Nederlandse nationaliteit zijn kwijtgeraakt en na hun straf niet kunnen worden uitgezet. Landen van herkomst werken niet altijd mee aan terugkeer. Van Weel benadrukt dat het uiteindelijke doel blijft om deze mensen Nederland te laten verlaten.
De burgemeesters van de vier grootste steden zijn kritisch. Zij zeggen dat elektronisch toezicht en een gebiedsgebod geen structurele oplossing zijn. Volgens hen kan een gebiedsgebod ertoe leiden dat iemand aan een bepaalde gemeente wordt gebonden, terwijl de problemen rond huisvesting, toezicht en terugkeer blijven bestaan.
Weinig zicht op verblijfplaats
Mensen die niet vertrekken, verblijven uiteindelijk illegaal in Nederland. Zij kunnen geen woning, werk of uitkering krijgen. Ook kan de reclassering hen niet begeleiden bij hun terugkeer in de samenleving. Waar deze mensen verblijven, is bovendien niet altijd bekend. De vrees bestaat dat sommigen opnieuw radicaliseren en een veiligheidsrisico vormen.
De huidige wet biedt al mogelijkheden voor een enkelband, een meldplicht en een gebiedsverbod. Het kabinet wil daar naar Brits voorbeeld een gebiedsgebod en uitgebreidere elektronische monitoring aan toevoegen. De precieze vorm daarvan staat nog niet vast. Het ministerie laat weten dat er momenteel een verkenning loopt.
Het Verenigd Koninkrijk verscherpte het toezicht na een aanslag op de London Bridge in 2019. Een jihadist die kort daarvoor was vrijgelaten, stak daar twee mensen dood. In het Verenigd Koninkrijk kunnen de gevaarlijkste terroristen langer worden vastgehouden. Anderen kunnen een avondklok krijgen, een tracker moeten dragen of een telefoon gebruiken die hun online activiteiten registreert.
De Britse terrorismerechtadvocaat Jonathan Hall zegt dat een vast adres essentieel is om vrijgelaten terroristen effectief te volgen. Het Verenigd Koninkrijk helpt sommige mensen daarom aan huisvesting, ook als zij het land eigenlijk moeten verlaten maar niet kunnen worden uitgezet. Hall erkent dat dit omstreden is, omdat zij daardoor mogelijk voorrang krijgen bij een sociale huurwoning.
D66 vindt dat het verstrekken van een woning moet worden overwogen als dat de staatsveiligheid dient. De VVD wijst die optie af en wil vooral inzetten op terugkeer. Het CDA noemt huisvesting interessant, maar ziet vreemdelingendetentie als een betere mogelijkheid.
