Het kabinet heeft bij de start van de tweede ronde begrotingsgesprekken nauwelijks meer steun dan in augustus. Aanpassingen aan het coalitieakkoord hebben de oppositie niet overtuigd. De partijen vinden de voorstellen nog altijd niet goed genoeg.
Premier Rob Jetten blijft hopen op brede steun voor het belastingplan en de rijksbegroting. Tijdens het debat na Prinsjesdag zei hij dat de Miljoenennota al een ruim aanbod bevat, maar dat het kabinet bereid is verder te onderhandelen. Volgens Jetten kan steun in beide Kamers zorgen voor rust en ruimte voor nieuwe plannen.
Die strategie wordt bemoeilijkt door spanningen die tijdens de formatie zijn ontstaan. Pro-leider Jesse Klaver en JA21-leider Joost Eerdmans mochten niet meepraten over het coalitieakkoord. Nu het minderheidskabinet hun steun nodig heeft, willen zij wel onderhandelen, maar ook een duidelijk eigen stempel op het beleid drukken.
Verschillende voorkeuren
In de eerste onderhandelingsronde liep Pro vast bij VVD-minister van Financiën Eelco Heinen. JA21 bereikte met de SGP wel overeenstemming over onderdelen van de begroting, maar zag die afspraken later grotendeels verdwijnen nadat D66 en CDA zich ermee bemoeiden. Heinen zei daarover tegen Eerdmans: ‘Ik moest mijn linkerbeen bijtrekken.’
D66 en CDA vrezen dat een begroting die te veel naar rechts opschuift, onaanvaardbaar is voor Pro. Een akkoord met die partij zou het kabinet bovendien vrijwel zeker aan een meerderheid in zowel de Tweede als de Eerste Kamer helpen. De route via JA21, SGP en BBB is onzekerder. BBB verlangt een versoepeling van het stikstofbeleid, een voorwaarde die voor de VVD niet aanvaardbaar is.
De verhoudingen verslechterden verder nadat BBB een motie van wantrouwen van de PVV tegen het kabinet steunde. Jetten had diezelfde ochtend nog ruimte gelaten voor nieuw overleg met BBB, maar sloot die mogelijkheid daarna voorlopig af. VVD-leider Dilan Yesilgöz hoopt dat BBB later alsnog terugkeert aan de onderhandelingstafel. Jetten sluit dat eveneens niet definitief uit.
Achter de schermen verschillen de coalitiepartijen van voorkeur. D66 en CDA zien meer in samenwerking met Pro, terwijl de VVD inhoudelijk dichter bij JA21 staat en een akkoord met uitsluitend linkse partijen wil vermijden.
Jetten en Heinen leiden de nieuwe gesprekken samen. Binnen twee weken beginnen de Algemene Financiële Beschouwingen. De behandeling van het belastingplan start op 12 oktober. D66-fractievoorzitter Jan Paternotte erkende dat zijn beeld van een ‘Binnenhof vol liefde’ nog niet werkelijkheid is. ‘Daar is nog wat extra qualitytime voor nodig’, zei hij.
