Bij vrijwel alle onderzochte middelbare scholen en mbo's overheerst ongezond voedselaanbod. Onderzoekers van Amsterdam UMC concluderen dat 93,6 procent van de scholen in een zeer ongezonde omgeving ligt. De overige 6,4 procent bevindt zich in een omgeving die als behoorlijk ongezond is beoordeeld. Geen enkele school kreeg de kwalificatie gezond.
Gemeenten willen daarom meer invloed op de komst van nieuwe voedselzaken in de buurt van scholen. Zij kunnen een snackbar, grillroom of ijssalon nu wel weigeren vanwege bijvoorbeeld verkeersproblemen, stank of overlast. Een teveel aan verkooppunten met ongezond eten is daarvoor geen geldige reden.
Aanbod verslechterd
Het onderzoek besloeg scholen in Almere, Amsterdam, Breda, Den Haag, Den Bosch, Groningen, Leiden, Rotterdam, Utrecht en Tilburg. In 77 procent van de onderzochte buurten is het voedselaanbod in tien jaar tijd ongezonder geworden.
De onderzoekers telden 31 soorten verkooppunten mee. Het ging niet alleen om snackbars en fastfoodketens, maar ook om supermarkten, grillrooms, ijssalons, tankstations en bakkers. Om de gezondheid van het aanbod te bepalen, onderzochten zij ruim 83.000 producten en bekeken zij welk deel binnen de Schijf van Vijf valt.
Daarna brachten zij in kaart hoeveel verkooppunten er in een buurt zijn en hoe dicht die bij een school liggen. Een omgeving met veel zaken die vooral ongezonde producten verkopen, kreeg daardoor een lagere beoordeling dan een buurt met meer gezond aanbod.
Wachten op nieuwe wet
Het kabinet kondigde in 2022 al aan gemeenten de mogelijkheid te willen geven om nieuwe ongezonde voedselaanbieders rond scholen te weren. Die bevoegdheid is er nog altijd niet. Het kabinet werkt aan een bredere Voedselwet, waarin die mogelijkheid moet worden opgenomen.
Vorig jaar werd aangekondigd dat het wetsvoorstel in 2026 naar de Tweede Kamer zou gaan. Dat is nog niet gebeurd. Wethouders uit veertien gemeenten vragen het kabinet om haast te maken. Bestaande snackbars, restaurants en winkels zouden door de nieuwe regels niet hoeven te verdwijnen.
Volgens het Voedingscentrum maakt een omgeving met veel ongezond eten het moeilijker om gezonde keuzes te maken. Gedragsexpert Liesbeth Velema zegt dat vet, suiker en zout mensen sterk aantrekken. Vooral jongeren kunnen daardoor vaker in de verleiding komen, ook als zij eigenlijk gezonder willen eten.
