In totaal 63 gemeenten staan onder actief toezicht van asielminister Bart van den Brink. De gemeenten doen volgens de minister te weinig om hun taak voor de opvang van asielzoekers uit te voeren. Eerder stonden al 42 gemeenten onder toezicht, daar zijn nu 21 gemeenten bij gekomen.
De 63 gemeenten vormen ruim 18 procent van alle gemeenten in Nederland. Op de lijst staan onder meer Aalsmeer, Aalten, Beverwijk, Culemborg, Diemen, Heerenveen, Houten, Kerkrade, Westland en Weert.
Spreidingswet
Sinds 2024 geldt de spreidingswet. Die moet ervoor zorgen dat asielzoekers evenwichtiger over Nederland worden verdeeld. Iedere gemeente heeft daarom een streefgetal gekregen voor het aantal asielzoekers dat zij moet opvangen. Gemeenten kunnen onderling afspraken maken over een andere verdeling, bijvoorbeeld met buurgemeenten.
Veel gemeenten halen hun streefgetal niet. Zij moeten eerst uitleg geven over de achterstand. Als dat na een gesprek niet leidt tot voldoende opvang, worden bestuurders uitgenodigd op het ministerie. Met die stap komen gemeenten halverwege de zogenoemde interventieladder van de spreidingswet.
Het ministerie publiceert iedere maand een nieuwe lijst met gemeenten die volgens de minister niets of te weinig hebben gedaan. De eerste lijst, die in de zomer verscheen, bevatte tien gemeenten. Het openbaar maken van de namen is bedoeld als extra druk om de gemeenten alsnog tot actie te bewegen.
Mogelijke dwang
De volgende stap kan ingrijpender zijn. De minister kan uiteindelijk besluiten een opvanglocatie binnen een gemeente aan te wijzen. De gemeente heeft dan geen beslissende stem meer over de plek waar de opvang komt.
Die mogelijkheid ligt gevoelig bij verschillende gemeenten, vooral bij gemeenten met een rechtse politieke meerderheid. Noordwijk is een van de gemeenten die zich verzet tegen de komst van een asielzoekerscentrum. De gemeente staat op de lijst van 63 gemeenten die onder actief toezicht zijn geplaatst.
