Wetenschappers uit de Verenigde Staten en Duitsland hebben kleine, kolkende bewegingen in de atmosfeer van de zon vastgelegd. De beelden zijn gemaakt met de Daniel K. Inouye Solar Telescope op Hawaï en laten een proces zien dat nog niet eerder zo gedetailleerd was waargenomen.
Het gaat om zogeheten Kelvin-Helmholtz-instabiliteit. Die ontstaat wanneer gasstromen met verschillende snelheden langs elkaar bewegen. Daardoor kunnen golvende structuren en draaikolken ontstaan, vergelijkbaar met bewegingen die ook in oceanen en in de atmosfeer op aarde voorkomen.
Op de zon gaat het om zeer heet gas. De onderzoekers zien dat deze bewegingen een rol kunnen spelen bij het vrijkomen en verplaatsen van energie in de buitenste lagen van de ster. De nieuwe opnamen brengen structuren in beeld die eerder te klein of te onduidelijk waren voor telescopen.
Betere voorspellingen van ruimteweer
Uitbarstingen op de zon kunnen wolken van geladen deeltjes de ruimte in sturen. Wanneer die de aarde bereiken, kunnen ze satellieten, navigatiesystemen en elektriciteitsnetten verstoren. Kennis over de processen die aan zulke uitbarstingen voorafgaan, is daarom belangrijk voor het voorspellen van ruimteweer.
David Boltoz van het Amerikaanse National Solar Observatory zegt dat onderzoekers de natuurkunde van de zon tot in detail moeten begrijpen om ruimteweer uiteindelijk te kunnen voorspellen. De waarnemingen van de draaikolken bieden daarvoor nieuwe informatie over de wisselwerking tussen gasstromen en magnetische energie op de zon.
De beelden kunnen ook helpen bij een andere open vraag: waarom de buitenste atmosfeer van de zon veel heter is dan het zichtbare oppervlak. Wetenschappers onderzoeken al langer hoe energie vanuit lagere lagen naar de corona wordt vervoerd en daar warmte afgeeft.
De Daniel K. Inouye Solar Telescope is gebouwd om processen op de zon met hoge resolutie te volgen. Door de gedetailleerde waarnemingen kunnen onderzoekers veranderingen in het zonneplasma beter bestuderen, ook op de kleine schaal waarop de nu gefilmde draaikolken ontstaan.
