De Nederlandse overheid betaalt tussen 2026 en 2035 naar schatting 17 miljard euro extra aan rente. Dat komt door de stijgende rentes op internationale kapitaalmarkten en de onzekerheid over de wereldeconomie en geopolitieke ontwikkelingen.
Nederland geldt op de financiële markten nog altijd als een betrouwbare schuldenaar. Toch is ook de rente op Nederlandse staatsleningen de afgelopen maanden met 20 tot 60 basispunten gestegen, afhankelijk van de looptijd. Daardoor blijft er minder geld over voor andere overheidsuitgaven.
Rentelasten lopen snel op
Nederland betaalde vorig jaar 8,5 miljard euro aan rente over zijn schuld. Het ministerie van Financiën verwacht dat bedrag in 2031 te zien oplopen tot ongeveer 16 miljard euro. Een berekening van Rabobank komt voor 2035 uit op bijna 30 miljard euro aan jaarlijkse rentelasten.
Als de rente niet was gestegen na de recente onrust, zouden de rentekosten in 2035 volgens die berekening zijn uitgekomen op ongeveer 27 miljard euro. Het verschil bedraagt dat jaar dus miljarden. De totale extra rekening over de periode 2026 tot en met 2035 komt uit op 17 miljard euro, ongeveer 1,8 procent van het bruto binnenlands product.
Op een Nederlandse staatslening met een looptijd van tien jaar betalen beleggers momenteel ongeveer 3,3 procent rente. Vijf jaar geleden was dat nog 0,2 procent. Duitsland betaalt inmiddels meer dan 3 procent op vergelijkbare leningen, Frankrijk meer dan 4 procent en het Verenigd Koninkrijk meer dan 5 procent.
Goedkope schuld wordt vervangen
De hogere rente werkt extra sterk door omdat de komende zes jaar bijna 150 miljard euro aan staatsobligaties afloopt waarop Nederland minder dan 1 procent rente betaalt. Die leningen moeten worden geherfinancierd tegen de huidige, hogere tarieven.
“De rentelasten zouden al sterk zijn opgelopen de komende tijd”, zegt Rabobank-econoom Hugo Erken. Volgens hem loopt een groot deel van de goedkope staatsleningen nu af en moet de overheid bij nieuwe financiering meer betalen.
De overheidsschuld bedroeg vorig jaar 44 procent van de economie, tegenover ruim 60 procent in 2015. Door hogere uitgaven aan onder meer zorg en sociale zekerheid loopt de schuldquote de komende jaren naar verwachting weer op. Het Centraal Planbureau verwacht dat die in 2034 boven de 50 procent uitkomt.
Meer schuld leidt tot hogere rentelasten. Rabobank-econoom Frank van Es waarschuwt daarom voor een mogelijk sneeuwbaleffect. “Nederland moet oude schuld voor een hogere rente gaan herfinancieren. Daardoor betaalt het meer rente, waardoor de begroting steeds meer knelt.” Geld voor rente kan niet tegelijk worden besteed aan bijvoorbeeld defensie, zorg of infrastructuur.
