Nederlandse gemeenten waren in 2025 naar schatting 185 miljoen euro kwijt aan Microsoft. Dat komt neer op ongeveer 10 euro per inwoner. Het bedrag omvat onder meer het gebruik van programma’s als Word en Teams en kan door schattingen iets afwijken van de werkelijke kosten.
De uitgaven verschillen sterk per gemeente. Amsterdam gaf met 20 miljoen euro het meest uit. Den Haag betaalde 9,4 miljoen euro, Rotterdam 8,5 miljoen euro en Utrecht ongeveer 7,3 miljoen euro. Kleinere gemeenten waren doorgaans enkele tonnen kwijt. Etten-Leur betaalde 285.000 euro en Meppel ongeveer 390.000 euro.
Afhankelijkheid van Amerikaanse technologie
De gemiddelde Microsoft-uitgaven per gemeente kwamen uit op ongeveer 550.000 euro. De meeste gemeenten hebben een contract met Microsoft dat tot en met volgend jaar loopt. Daarna willen gemeenten de samenwerking vooralsnog voortzetten.
Dat staat op gespannen voet met de ambitie van de overheid om digitaal autonomer te worden. IT-deskundigen waarschuwen dat Nederland hierdoor sterk afhankelijk blijft van een Amerikaans bedrijf. Bij een politiek of economisch conflict zouden buitenlandse overheden mogelijk invloed kunnen uitoefenen op de beschikbaarheid van digitale diensten, al is niet gezegd dat dit daadwerkelijk zal gebeuren.
Marietje Schaake, voormalig Europarlementariër voor D66, noemt de afhankelijkheid groot. Volgens haar willen gemeenten en universiteiten wel soevereiner worden, maar kunnen zij zich moeilijk een werkomgeving zonder Microsoft voorstellen. Ook stelt zij dat Europese technologiebedrijven minder kansen krijgen wanneer overheden hun producten niet inkopen.
IT-specialist Bert Hubert noemt de uitgaven “verspilling van overheidsgeld”. Volgens hem had de overheid voor een vergelijkbaar bedrag eigen software kunnen laten ontwikkelen, waarna de jaarlijkse kosten lager zouden uitvallen.
Cijfers zijn niet volledig
De 185 miljoen euro betreft alleen gemeenten. Ook provincies, waterschappen, ministeries en andere publieke organisaties gebruiken producten van Microsoft en andere niet-Europese technologiebedrijven. Oud-Tweede Kamerlid en IT-specialist Kees Verhoeven schat dat de totale geldstroom naar zulke leveranciers veel groter is. Techfilosoof Martijn Aslander raamt de gezamenlijke jaarlijkse Microsoft-uitgaven van alle overheidsorganisaties op 2 tot 3 miljard euro.
Van de 342 gemeenten deelden 334 hun cijfers. Acht kleinere gemeenten verstrekten geen gegevens, waarna hun uitgaven zijn geschat op basis van gemiddelden. Sommige gemeenten konden alleen een raming geven of leverden bedragen inclusief btw aan.
Staatssecretaris van Digitale Zaken Willemijn Aerdts zegt dat het Rijk en gemeenten samen aan digitale autonomie moeten werken. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten erkent de afhankelijkheid, maar benadrukt dat de continuïteit van de dienstverlening voorlopig vooropstaat. Microsoft zegt de Europese ambitie voor technologische soevereiniteit te steunen.
