Van de 300 miljard euro die de Europese Unie in 2022 beschikbaar stelde voor het afbouwen van de afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen, is minder dan 55 miljard euro besteed. Dat blijkt uit een rapport van de Europese Rekenkamer. De meeste EU-landen hebben volgens de controleurs niet eens een aanvraag ingediend.
Het programma REPowerEU werd opgezet na de Russische inval in Oekraïne en de daaropvolgende energiecrisis. De lidstaten konden geld aanvragen voor plannen om energie bij andere leveranciers in te kopen of om de productie van hernieuwbare energie uit te breiden.
Na vier jaar is het programma volgens de Rekenkamer grotendeels tot stilstand gekomen. De organisatie vindt bovendien dat de Europese Unie te weinig controle houdt op projecten nadat die zijn goedgekeurd.
Minder afhankelijk, maar niet dankzij het programma
De EU is de afgelopen jaren wel minder afhankelijk geworden van Russische energie. De import van Russische olie is sterk afgenomen en ook de gasimport is gedaald. Volgens de Rekenkamer komt die ontwikkeling vooral door de sancties die de Europese Commissie tegen Rusland heeft ingesteld, en niet door REPowerEU.
Europese landen kopen nog altijd energie van Rusland. In de eerste helft van dit jaar importeerden zij recordhoeveelheden vloeibaar aardgas uit het land. Vanaf 2027 geldt een Europees verbod op de import van Russisch vloeibaar gas. De huidige import kan erop wijzen dat landen vóór dat verbod nog gebruikmaken van de bestaande mogelijkheden.
Daarmee blijven Europese betalingen bijdragen aan de inkomsten van Rusland, terwijl de EU Oekraïne steunt in de oorlog. De verkoop van energie levert Moskou geld op voor onder meer de financiering van de oorlog.
Weinig vooruitgang met energietransitie
Ook het doel om de energietransitie te versnellen is volgens de Rekenkamer nauwelijks gehaald. De extra capaciteit voor hernieuwbare energie in de EU is beperkt gebleven. Van drie geplande projecten om Europese energienetten beter met elkaar te verbinden, is er één geschrapt.
De Europese Commissie zegt de aanbevelingen van de Rekenkamer over te nemen. Tegelijkertijd benadrukt de Commissie dat het programma ook resultaten heeft opgeleverd. De Rekenkamer vindt de uitkomsten na vier jaar onvoldoende en roept op REPowerEU nieuw leven in te blazen.
