België zoekt naar alternatieven voor de twee fregatten die scheepsbouwer Damen moet bouwen. Defensieminister Francken wil onder meer Frankrijk, Duitsland en Turkije benaderen om te vragen of zij de opdracht kunnen overnemen.
De Belgische marine heeft nu nog de fregatten Leopold 1 en Louise-Marie. Die schepen varen al sinds de jaren negentig en naderen het einde van hun levensduur. Als vervanging uitblijft, dreigt België tijdelijk geen fregatten te hebben voor militaire missies.
Nederland en België bestelden in 2018 gezamenlijk zes mijnenbestrijdingsvaartuigen en vier fregatten, twee voor ieder land. De totale waarde van de aanschaf bedroeg meer dan 4 miljard euro. Nederland plaatste de order voor de fregatten bij Damen in Gorinchem.
Levering opnieuw uitgesteld
De nieuwe Belgische fregatten zouden aanvankelijk in 2027 worden geleverd. Die planning verschoof eerder naar 2031 en inmiddels wordt rekening gehouden met oplevering rond 2034. De kosten voor de Belgische schepen stegen in dezelfde periode van 600 miljoen euro naar bijna 1,3 miljard euro.
De bouw liep onder meer vertraging op doordat het ontwerp verschillende keren werd aangepast. België wil voorkomen dat marinemissies onmogelijk worden en technisch personeel zonder inzet komt te zitten.
Francken heeft eerder met de Nederlandse defensieminister Yeşilgöz gesproken over een tijdelijke oplossing. Damen is bij die gesprekken slechts op de achtergrond betrokken, aldus een woordvoerder van het bedrijf. De scheepsbouwer wil verder niet inhoudelijk reageren.
Samenwerking onder druk
België blijft het liefst vasthouden aan Damen en aan de gezamenlijke aanpak met Nederland. De marines werken al tientallen jaren nauw samen binnen de Belgisch-Nederlandse Samenwerking. Ze gebruiken onder meer dezelfde scheepstypen, delen een hoofdkwartier en organiseren opleidingen gezamenlijk.
Een keuze voor een ander type fregat kan die samenwerking bemoeilijken, omdat Nederlands personeel daarmee niet vertrouwd is. Defensie-expert Michelle Haas van de Universiteit Gent noemt het zoeken naar andere leveranciers daarom vooral een pragmatische stap. "Er is meer en meer de vraag: gaat dit lukken? Moeten we hier nog in mee?"
De Belgische verkenning kan ook de druk op Nederland en Damen vergroten om een tussenoplossing te vinden. Damen bouwt naast de bestelde fregatten ook eenvoudiger en goedkoper materieel dat eventueel tijdelijk uitkomst kan bieden. Als België de bestelling intrekt, zou Nederland de vrijvallende schepen mogelijk zelf kunnen afnemen, omdat het land meer fregatten wil bestellen.
