Uit een rondgang langs zes literaire uitgeverijen blijkt dat geen enkele uitgeverij zich nadrukkelijk profileert met een protocol voor het gebruik van kunstmatige intelligentie. Meer dan de helft reageerde niet op herhaalde vragen of wilde niet worden geciteerd.
Bij Singel Uitgeverijen, waaronder De Arbeiderspers en Querido vallen, bestaat geen formeel AI-protocol. Wel zijn de afspraken met auteurs aangescherpt. In nieuwe boekcontracten staat dat het gebruik van kunstmatige intelligentie bij het maken van een werk alleen mag na overleg met de uitgever.
Algemeen directeur Paulien Loerts zegt dat de uitgeverij ervan uitgaat dat auteurs hun boeken zelf schrijven. Ook verwacht zij dat schrijvers het melden wanneer zij AI-hulp hebben gebruikt. “We kunnen niet garanderen dat er geen gebruik wordt gemaakt van AI, die verantwoordelijkheid ligt bij de auteur.”
Vertrouwen in auteurs
Prometheus gebruikt niet standaard een AI-detector om manuscripten te controleren. Hoofdredacteur Job Lisman zegt dat de uitgeverij de meeste auteurs goed kent en vertrouwt op hun herkenbare stijl. Bij beginnende schrijvers wordt soms uit voorzorg een test uitgevoerd.
Lisman zegt dat een dergelijke controle onlangs geen aanwijzingen voor AI-gebruik opleverde in zinnen waarover twijfel bestond. Tot nu toe sprak hij één auteur aan om duidelijk te maken dat AI volgens de uitgeverij niet mag worden gebruikt bij het schrijven van boeken.
Uitgever Mai Spijkers opperde tijdens een bijeenkomst voor auteurs dat boeken in de toekomst misschien een sticker krijgen met de tekst ‘geschreven door een mens’. Lisman verwacht niet dat dit nodig wordt. Hij zegt te rekenen op de vertrouwensband tussen uitgever en auteur.
De Mediafederatie heeft uitgeverijen eerder dit jaar wel een vernieuwde checklist voor auteurscontracten gestuurd. Daarin staan afspraken over zowel het gebruik van AI door auteurs als het gebruik van hun werk voor het trainen van AI-modellen. Contracten kunnen bijvoorbeeld bepalen of een schrijver een tekst in een AI-systeem mag uploaden en of AI mag worden ingezet om nieuwe tekst te maken.
Protest tegen gebruik van teksten
De discussie gaat niet alleen over de vraag of auteurs AI mogen gebruiken. Ook het gebruik van boeken en andere teksten als trainingsmateriaal voor AI-modellen leidt tot verzet.
Stichting Literaire Rechten Auteurs organiseert daarom op 29 september een betoging bij het kantoor van Facebook Nederland in Amsterdam. De actie krijgt steun van de Nederlandse Vereniging van Journalisten en de Auteursbond. Lira bereidt daarnaast een collectieve procedure tegen Meta voor vanwege het ongeautoriseerde gebruik van teksten van journalisten, schrijvers en vertalers.
