Vijf jaar nadat de Taliban de macht in Afghanistan overnamen, regeren zij het land nog altijd met harde hand. De beloofde gematigde koers is uitgebleven. Onderwijs voor meisjes, vrouwenrechten en persvrijheid zijn niet verbeterd en op veel terreinen zijn de beperkingen juist aangescherpt.
Meisjes hebben steeds minder toegang tot onderwijs en vrouwen ondervinden ook grotere belemmeringen bij de gezondheidszorg. Een deugdwet legt vrouwen onder meer reisbeperkingen en kledingvoorschriften op. Ook mogen zij niet in het openbaar praten. Voor mannen gelden eveneens kledingregels. Zo moesten twintigers zich bij de Taliban melden omdat zij kleding droegen die deed denken aan personages uit de serie Peaky Blinders.
De economische situatie blijft ondertussen slecht. CARE schat dat 21,9 miljoen Afghanen, bijna de helft van de bevolking, humanitaire hulp nodig hebben. “Waar je ook komt, je ziet steeds meer Afghanen die wanhopig zijn”, zegt Ibraheem Bahiss, analist bij Crisis Group in Kaboel.
Strengere handhaving van regels
De onderdrukking lijkt voorlopig niet af te nemen. Volgens Bahiss verzamelt opperleider emir Hibatullah Akhundzada steeds meer streng conservatieve medestanders om zich heen. “Akhundzada staat erop dat zijn visie voor het land wordt uitgevoerd. En dat betekent meer beperkingen voor de bevolking.”
Ook de controle op naleving is uitgebreid. Het ministerie van Deugdzaamheid is versterkt en de inlichtingendiensten houden de bevolking scherper in de gaten, zegt Rachel Reid, expert bij Afghanistan Analysts Network. Daardoor worden plannen voor beter onderwijs aan meisjes volgens haar regelmatig tegengehouden, ook wanneer daar lokaal steun voor bestaat.
Meisjes zoeken daarom hun toevlucht tot online lessen en geheime onderwijslocaties. Volgens UNESCO zijn 2,4 miljoen meisjes uitgesloten van voortgezet onderwijs. Zonder ingrijpen kan dat aantal de komende jaren verdubbelen.
Reid pleit voor meer druk vanuit Europa en de Verenigde Staten, bijvoorbeeld door hulp afhankelijk te maken van verbeteringen in onderwijs en gezondheidszorg. Westerse regeringen vrezen echter dat rechtstreeks contact of ontwikkelingshulp de Taliban legitimeert of dat geld bij de machthebbers terechtkomt.
Ondanks de repressie is er in grote delen van Afghanistan sprake van relatieve stabiliteit. Veel inwoners zijn uitgeput na decennia van oorlog en waarderen de functionerende bureaucratie. “Voor vrouwen betekent deze ‘stabiliteit’ simpelweg dat er momenteel geen oorlog is”, zegt Reid.
Hulporganisaties kunnen door de verbeterde veiligheid sommige gebieden beter bereiken. Dat neemt de humanitaire nood niet weg. “Miljoenen mensen blijven afhankelijk van hulp”, zegt Deniz Dönmez van CARE.
