Studentenlijst als belangrijkste uitdager
De parlementsverkiezingen in Servië gelden als de spannendste sinds Aleksandar Vucic en zijn Servische Progressieve Partij (SNS) aan de macht kwamen. De Studentenlijst, die voortkwam uit langdurige protesten, staat in de peilingen ongeveer gelijk met het kamp van Vucic.
Vucic trad in september af als president en wil na de verkiezingen premier worden. Daarmee probeert hij zijn politieke invloed te behouden. De verkiezingen vormen voor het eerst in jaren een serieuze bedreiging voor zijn machtspositie, die al twaalf jaar vrijwel onaangetast is.
De protestbeweging ontstond na de instorting van een deel van het station in Novi Sad. Daarbij kwamen zestien mensen om. Demonstranten legden direct een verband met de renovatie van het station en de vermeende banden tussen de betrokken bedrijven en de SNS.
Studenten bezetten daarop universiteiten en eisten dat de verantwoordelijken werden vervolgd. De acties groeiden uit tot massale demonstraties tegen corruptie en de steeds grotere greep van Vucic op aanklagers, rechters, media, staatsinstellingen en de economie. Uiteindelijk eisten de studenten nieuwe verkiezingen en besloten ze met een eigen lijst mee te doen.
Weinig ervaring, brede steun
De beweging onderscheidt zich door vreedzame protesten en besluitvorming tijdens openbare vergaderingen. Er is geen uitgesproken leider. De kandidatenlijst bestaat uit wetenschappers en andere deskundigen, terwijl de studenten zelf niet verkiesbaar zijn. De eerste kandidaat is een relatief onbekende cardioloog.
De Studentenlijst wil overheidsinstellingen en overheidscontracten laten onderzoeken. Mensen die zich schuldig hebben gemaakt aan corruptie moeten worden vervolgd en illegaal verkregen overheidsgeld moet worden teruggevorderd. Onderwijs en de toekomstige verhouding met de Europese Unie en Rusland krijgen voorlopig minder aandacht.
Een hoge opkomst kan de studenten helpen. Omdat ze nauwelijks toegang hebben tot grote media, voeren ze campagne via sociale media en bezoeken ze steden en dorpen in het hele land. Vucic probeert hen ondertussen af te schilderen als door buitenlandse mogendheden betaalde activisten die de staat willen ondermijnen.
De president behoudt steun onder ambtenaren en in landelijke gebieden. Daar waarderen veel kiezers de economische groei, nieuwe wegen en de stabiliteit die hij volgens hen biedt. Tegelijkertijd zijn er meldingen dat overheidsmedewerkers onder druk worden gezet om hun stem voor de SNS en die van bekenden te bewijzen.
Vucic heeft gezegd dat hij een nederlaag zal accepteren. De studenten vrezen echter dat hij met fraude aan de macht probeert te blijven. Daarom roepen ze kiezers op vroeg te stemmen, zodat lange rijen bij de stembureaus zichtbaar maken hoe groot hun steun is.
