Saudi-Arabië, Turkije en Pakistan hebben op 7 augustus in Mekka een gezamenlijk defensieverdrag ondertekend. De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman, de Turkse president Recep Tayyip Erdogan en de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif maakten daarin afspraken over collectieve verdediging.
De kern van het verdrag is dat een gewapende aanval op één van de drie landen wordt gezien als een aanval op alle drie. Daarmee willen de landen gezamenlijk afschrikken dat een van hen van buitenaf wordt aangevallen. Het verdrag beschrijft volgens Turkse en Pakistaanse functionarissen geen specifieke tegenstander.
De Amerikaanse president Donald Trump reageerde positief op de overeenkomst. Hij zei dat hij “zeer verheugd” was over de ondertekening en dat het akkoord laat zien dat landen in het Midden-Oosten nauwer gaan samenwerken op het gebied van veiligheid.
Geen nieuwe NAVO
De afspraak wordt door sommige analisten vergeleken met artikel 5 van het Noord-Atlantisch Verdrag. Dat artikel vormt de basis voor de collectieve verdediging van de NAVO, waarbij een aanval op één bondgenoot als een aanval op alle bondgenoten geldt.
Pakistaanse functionarissen benadrukken echter dat het verdrag niet als een equivalent van de NAVO moet worden gezien. Ook Turkije omschrijft de overeenkomst als defensief en niet als een verbond tegen een bepaald land. Het is niet bekendgemaakt welke concrete militaire verplichtingen de drie landen bij een aanval precies op zich nemen.
Het akkoord kan volgens militair expert Sultan M. Hali wel gevolgen hebben voor de machtsverhoudingen in het Midden-Oosten. Hij ziet de overeenkomst als een mogelijke nieuwe regionale afschrikkingsstructuur naast de bestaande, door westerse landen geleide veiligheidsverbanden.
Voor Saudi-Arabië biedt het verdrag een manier om de regionale samenwerking op defensiegebied te versterken, naast bestaande westerse veiligheidsgaranties. Turkije vergroot er zijn strategische ruimte mee richting het Midden-Oosten en Azië. Pakistan krijgt een bredere rol binnen een gezamenlijk veiligheidsverband, naast zijn traditionele focus op Zuid-Azië.
De overeenkomst staat volgens een Turkse functionaris open voor andere landen in de regio. Erdogan zei dat Egypte mogelijk in de toekomst kan toetreden. De Turkse president stelde dat de deelnemers bij een aanval op een lidstaat eensgezind moeten optreden.
