Russen gaan van vrijdag tot en met zondag naar de stembus voor de verkiezing van een nieuw parlement. Op papier kiezen zij de leden van de Doema, maar een machtswisseling wordt niet verwacht. De partij van president Vladimir Poetin, Verenigd Rusland, lijkt opnieuw te gaan winnen.
Volgens buitenlandredacteur Tom Vennink is de politieke ruimte in Rusland sterk beperkt. Kritische oppositiepolitici zijn volgens hem naar het buitenland gevlucht, gevangengezet of overleden. Oppositieleider Aleksej Navalny stierf in 2024 in een Russische gevangenis.
Ook partijen die tegen de oorlog in Oekraïne zijn, krijgen geen ruimte. Een partij die zich uitsprak voor vrede, werd van het stembiljet verwijderd nadat haar boodschap als kritiek op de oorlog werd opgevat. Andere partijen mogen wel meedoen, maar sommige daarvan zijn volgens tegenstanders opgericht of gecontroleerd door het Kremlin.
Oproep om op een andere partij te stemmen
Het team van Navalny heeft in elk kiesdistrict kandidaten aangewezen op wie kiezers kunnen stemmen. De strategie moet laten zien hoeveel Russen niet achter Verenigd Rusland staan. Het team roept kiezers op om op een andere partij te stemmen, omdat een boycot ertoe kan leiden dat een kiescommissie een stem namens afwezige kiezers uitbrengt.
De betrouwbaarheid van de uitslag blijft moeilijk vast te stellen. Vooral het digitale stemmen via internet is volgens oppositiepolitici ondoorzichtig. Onafhankelijke verkiezingswaarnemers zijn niet meer aanwezig. Daardoor zullen kiezers volgens Vennink nooit weten hoeveel steun de verschillende partijen werkelijk hadden.
Openlijk protest is bovendien riskant. Demonstranten kunnen voor een blanco vel papier al jarenlang naar een strafkamp worden gestuurd. Sommige kiezers schrijven daarom een leus tegen de oorlog op hun stembiljet, maar maken daarmee hun stem ongeldig en riskeren vervolging. Het aandeel ongeldige stembiljetten nam bij de vorige verkiezingen wel toe.
Oorlog centraal in campagne
Het Kremlin gebruikt de verkiezingen ook om steun voor de oorlog uit te dragen. Meer dan tweehonderd oorlogsveteranen staan op de kieslijsten. Zij worden als nationale helden gepresenteerd en moeten mogelijk meer Russen aansporen om in Oekraïne te gaan vechten.
Tegelijkertijd groeit volgens peilingen de onrust over de oorlog en willen steeds meer mensen dat die stopt. Een partij die dat standpunt vertegenwoordigt, ontbreekt op het stembiljet. Gevluchte oppositiepolitici bespreken in Europa pas scenario's voor eerlijke verkiezingen na het vertrek van Poetin. Tot die tijd verwachten zij geen wezenlijke verandering.
