De autoriteiten van Svalbard hebben de Professor Moltsjanov in beslag genomen. Het Russische commerciële schip ligt aan de ketting in Barentszburg, een van de twee grote Russische nederzettingen op de eilandengroep. De actie volgde op een verzoek van het Oekraïense staatsbedrijf Naftogaz en een beslissing van een lokale rechtbank.
Naftogaz won in 2023 een internationale arbitragezaak tegen Rusland. Het tribunaal in Den Haag bepaalde dat Moskou 4,2 miljard dollar moet betalen voor bezittingen die het Oekraïense bedrijf sinds de Russische annexatie van de Krim in 2014 is kwijtgeraakt. Rusland heeft die schadevergoeding niet betaald.
Het Oekraïense bedrijf probeert daarom in verschillende landen Russische bezittingen in beslag te laten nemen. Naftogaz ontdekte dat de Professor Moltsjanov naar Svalbard zou varen en stapte daarop naar de rechter. De gouverneur van de eilandengroep gaf vervolgens opdracht het schip vast te leggen.
Rusland spreekt van piraterij
Naftogaz wil de Professor Moltsjanov verkopen. Het schip werd oorspronkelijk gebouwd als onderzoeksschip, maar wordt tegenwoordig gebruikt voor expeditiereizen. Topman Serhi Fedorenko zei dat Rusland zich niet aan zijn verantwoordelijkheid kan onttrekken door een internationale arbitrage-uitspraak niet uit te voeren.
De Russische president Vladimir Poetin noemde de inbeslagname een ‘daad van staatsterrorisme’. Ook het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken sprak van ‘piraterij’. De Russische ambassadeur in Noorwegen, Nikolaj Korsjoenov, eiste dat het schip onmiddellijk wordt teruggegeven. Volgens hem heeft Noorwegen het internationaal recht om politieke redenen geschonden.
Moskou heeft aangekondigd naar de rechter te stappen om de inbeslagname ongedaan te maken. De Noorse regering wees de Russische beschuldigingen van de hand. Volgens Oslo waren de kustwacht en de marine niet bij de actie betrokken en gaat het om een zaak van de lokale autoriteiten.
Onzekerheid over opvarenden
De Professor Moltsjanov kwam dinsdag aan in Barentszburg met een groep Russische wetenschappers aan boord. Het was niet meteen duidelijk wat er met de bemanning en passagiers zou gebeuren.
Het kantoor van de gouverneur liet weten dat de bemanning en passagiers worden verzorgd in samenwerking met Trust Arktikugol. Dat Russische bedrijf behartigt de belangen van Moskou op Svalbard.
De eilandengroep valt op grond van een internationaal verdrag al ongeveer honderd jaar onder Noorwegen. Het verdrag geeft burgers van onder meer Rusland echter het recht om zich zonder visum op Svalbard te vestigen.
