President Trump wil de SAVE Act door het Congres krijgen. Die wet verplicht kiezers om voor registratie en het uitbrengen van hun stem een bewijs van staatsburgerschap en een paspoort te overleggen. Een vergelijkbare regel werd in Kansas al eens ingevoerd. Dat liep uit op een juridische nederlaag en problemen voor duizenden kiezers.
Tienduizenden registraties geblokkeerd
Toen Steven Fish uit Ottawa, Kansas, zich in 2014 wilde registreren als kiezer, moest hij zijn geboorteakte laten zien. Hij wist niet waar hij die moest vinden. De militaire basis waar hij was geboren, was in de jaren 90 gesloten.
Ook kiezers die hun documenten wel hadden, kwamen in de problemen. Vrouwen moesten soms een huwelijksakte tonen om te verklaren waarom hun naam verschilde van die op hun geboorteakte. Uit onderzoek bleek dat de registratie van ongeveer 30.000 inwoners van Kansas was geblokkeerd.
Daar stonden slechts enkele tientallen geregistreerde niet-staatsburgers tegenover, vaak door misverstanden. Een handjevol van hen had daadwerkelijk gestemd. “Het was het zeker niet waard om daarvoor tienduizenden stemmen verloren te laten gaan”, zei Micah Kubic van burgerrechtenorganisatie ACLU.
Tad Stricker beschikte wel over de vereiste documenten toen hij zich in Kansas City liet registreren als kiezer. Toch bleek hij bij het stemlokaal niet op de kieslijst te staan. Zijn voorlopige stembiljet werd niet meegeteld en zijn stem ging verloren.
Nieuwe poging op federaal niveau
Fish en Stricker klaagden Kansas met hulp van de ACLU aan. In 2018 verklaarde een rechter de regels ongrondwettig. Kansas moest de klagers bijna twee miljoen dollar aan advocaatkosten terugbetalen. Ook in hoger beroep bleef die uitspraak overeind. Daarmee kwam een einde aan de SAFE Act.
Trump probeert nu de SAVE Act, met vergelijkbare verplichtingen, door het Congres te krijgen. Een presidentieel decreet met soortgelijke regels strandde eerder bij de rechter. In de Senaat is vooralsnog geen meerderheid voor de wet. Wel hebben twaalf Republikeinse staten soortgelijke regels ingevoerd. In de helft daarvan gelden die bij de komende tussentijdse verkiezingen.
Volgens de conservatieve Heritage Foundation zijn in 25 jaar, bij meer dan een miljard uitgebrachte stemmen, minder dan negentig gevallen van vermoedelijke stemfraude door niet-staatsburgers gevonden. In New Jersey werden door een softwarefout 6600 inwoners onterecht als stemgerechtigd geregistreerd. Van hen brachten 400 mensen daadwerkelijk een stem uit.
Voor Fish voelt de nieuwe poging als een herhaling. “Het is schokkend dat onze kiesrechten opnieuw worden aangetast, met dezelfde retoriek.” Stricker vreest vooral gevolgen voor genaturaliseerde immigranten. “Als ik als blanke man van middelbare leeftijd al de dupe ben, hoe zal dat dan uitpakken voor genaturaliseerde immigranten?”
