Rusland heeft de aanvallen op Oekraïne de afgelopen weken verder opgevoerd. Daarbij zijn meer burgers omgekomen of gewond geraakt dan op enig ander moment in de oorlog, met uitzondering van de eerste periode na de invasie in 2022. Vooral kritieke infrastructuur wordt getroffen.
Tegelijkertijd neemt de Amerikaanse druk op president Volodymyr Zelensky toe. Deze maand worden in Abu Dhabi mogelijk gesprekken over een vredesakkoord gevoerd, maar het is nog onduidelijk wie daaraan deelnemen en of Oekraïne op Amerikaanse steun kan blijven rekenen.
Druk om concessies te doen
Oekraïne verwacht niet dat Rusland serieus wil onderhandelen zolang president Vladimir Poetin denkt dat hij het land tot overgave kan dwingen. Rusland wil dat Oekraïne grondgebied afstaat. Zelensky zegt juist niets te willen accepteren waardoor zijn land kwetsbaar blijft voor nieuwe Russische aanvallen.
Daarom vraagt de Oekraïense president om veiligheidsgaranties van Europese en Amerikaanse bondgenoten. Volgens Bob Deen, Oost Europa deskundige en directeur van Instituut Clingendael, is Zelensky bereid tot gesprekken zonder dat Europa direct aan tafel zit. "Al is een vredesplan niet mogelijk zonder Europa en zonder Oekraïne, je moet ergens beginnen", zegt Deen.
De verhouding met de Verenigde Staten maakt die garanties onzeker. De Amerikaanse regering heeft de banden met Rusland aangehaald, onder meer via een dieselovereenkomst en het tijdelijk versoepelen van sancties. Ook werd tijdelijk geen waarschuwing gegeven voor Russische raketaanvallen en werd de toegang tot Starlink beperkt, een satellietnetwerk dat Oekraïne gebruikt bij de opsporing van Russische drones.
De Amerikaanse gezant Steve Witkoff sprak met Poetin en prees hem. EU buitenlandchef Kaja Kallas beschuldigde de Verenigde Staten ervan Oekraïne onder Russische voorwaarden tot overgave te willen dwingen. Militair expert Patrick Bolder denkt dat president Donald Trump Oekraïne onder druk zet om Poetin tegemoet te komen.
Toenemende kwetsbaarheid
Oekraïne heeft steeds meer moeite om Russische drones te onderscheppen. Het land heeft Patriot luchtafweerraketten nodig, maar de levering van een door de Verenigde Staten goedgekeurd systeem kan nog enkele jaren duren. Daardoor worden steden en infrastructuur kwetsbaarder.
Rusland richt zich volgens Fabian Hoffmann, expert in militaire rakettechnologie, op elektriciteitscentrales, havens en spoorwegen. De aanvallen moeten de economische basis van Oekraïne verzwakken. Omdat de Russische raketvoorraad groeit en de Oekraïense luchtverdediging afneemt, vallen burgers steeds vaker door raketten en drones.
Bolder vindt dat Europese landen sneller zelfstandig militaire middelen moeten opbouwen, waaronder satellieten, lanceercapaciteit en communicatiesystemen. Experts waarschuwen dat een Oekraïense nederlaag grote gevolgen voor Europa zou hebben. Een mogelijke top van Poetin, Trump en de Chinese president Xi Jinping kan bovendien leiden tot een nieuwe machtsverdeling waarbij Oekraïne en Europa weinig invloed hebben.
