Sinds het begin van de Russische invasie van Oekraïne heeft de Europese Unie meer dan twintig sanctiepakketten tegen Rusland ingesteld. Het land is daardoor grotendeels afgesneden van het internationale betalingsverkeer. Toch lukt het Moskou nog steeds om goederen en onderdelen voor de oorlogsmachine te kopen.
Aanvankelijk verliepen veel transacties via Russische en Chinese banken. Grote Chinese banken zijn Russische betalingen echter steeds vaker gaan blokkeren, uit vrees zelf onder westerse sancties te vallen. Rusland zoekt daarom naar alternatieve financiële routes, waaronder cryptovaluta.
Netwerk rond A7
Een belangrijke rol speelt Ilan Shor, een Moldavische oligarch die naar Rusland vluchtte nadat hij in zijn thuisland was veroordeeld. Shor werd daar in 2014 verantwoordelijk gehouden voor het wegsluizen van omgerekend 1 miljard dollar uit banken. Dat bedrag stond gelijk aan 12 procent van het bruto binnenlands product van Moldavië.
In Rusland richtte Shor in 2024 het bedrijf A7 op. Dat bedrijf werkt met een netwerk van schijnvennootschappen in onder meer Kirgizië, Hongkong en de Verenigde Arabische Emiraten. Via die constructie kunnen roebels worden verplaatst en witgewassen. De betalingen zijn bedoeld voor uiteenlopende producten, van militaire onderdelen tot luxeauto's en geïmporteerd fruit.
A7 bracht begin vorig jaar ook de cryptomunt A7A5 op de markt. Het gaat om een stablecoin waarvan de waarde is gekoppeld aan de Russische roebel. Roebels kunnen eerst worden omgezet in A7A5 en daarna in een stablecoin die aan de Amerikaanse dollar is gekoppeld. Daardoor ontstaat cryptogeld dat wereldwijd kan worden gebruikt.
Kirgizië vormt een belangrijke schakel in dat proces. Het land onderhoudt nauwe banden met Moskou, maar heeft wel toegang tot het internationale banksysteem. Daardoor kan het dienen als tussenstation voor het omzetten van Russische roebels en cryptovaluta.
Kirgizië heeft inmiddels meerdere cryptobedrijven gesloten uit angst voor westerse sancties. A7 heeft zijn activiteiten daarop uitgebreid naar de Verenigde Arabische Emiraten en Belarus.
Sanctierechtadvocaat Ivo Ammar zegt dat Rusland de beperkingen blijft omzeilen. Volgens hem is cryptovaluta minder streng aan toezicht onderworpen dan traditioneel bankverkeer. RUSI-adviseur Tom Keatinge waarschuwt dat Rusland vaak een of twee stappen voorloopt, maar benadrukt dat sancties de financiering van de oorlog wel duurder en ingewikkelder maken.
