Nederland behoort tot de drie landen waarvan inwoners naar de meeste bestemmingen kunnen reizen zonder een regulier visum vooraf aan te vragen. De ranglijst meet hoeveel landen en gebieden toegankelijk zijn zonder visum, met een visum bij aankomst, een e-visum of een elektronische reistoestemming.
De Nederlandse positie hangt onder meer samen met de afspraken binnen het Schengengebied. Toegang tot de 29 Schengenlanden zonder visum heeft grote invloed op de reisvrijheid die een paspoort biedt. Landen die zo'n overeenkomst sluiten, kunnen daardoor snel stijgen op de ranglijst.
De wereldwijde reisvrijheid is in de afgelopen tien jaar gemiddeld toegenomen. Steeds meer landen sluiten onderlinge afspraken om het reizen voor elkaars inwoners te vereenvoudigen. China verbeterde zijn positie bijvoorbeeld door diplomatieke afspraken in de regio, waaronder een akkoord met Singapore.
Grote verschillen tussen paspoorten
De verschillen aan de onderkant van de lijst blijven groot. Afghanistan staat op de 96e en laatste plaats. Houders van een Afghaans paspoort kunnen slechts drie landen zonder visum binnenkomen en moeten voor meer dan honderd bestemmingen een uitgebreide visumaanvraag doorlopen.
Ook sommige kleine eilandstaten zijn opgerukt. Door afspraken met ontwikkelingslanden krijgen hun inwoners vaker toegang zonder voorafgaand visum. Hun beperkte bevolkingsomvang speelt daarbij mee, omdat andere landen hen doorgaans als een kleiner veiligheidsrisico beschouwen.
Vanuatu verloor juist veel plaatsen nadat het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie de visumvrije toegang voor inwoners van het land introkken. Daarbij speelden zorgen over het programma waarbij mensen het staatsburgerschap kunnen verkrijgen door te investeren.
Verenigde Staten dalen
De Verenigde Staten zijn gezakt naar de negende plaats. Andere landen voerden wederkerigheidsregels in als reactie op het aangescherpte Amerikaanse visumbeleid. Daardoor kunnen Amerikanen in minder gevallen zonder voorafgaande toestemming reizen dan voorheen.
De ranglijst laat ook zien dat landen met een sterk paspoort niet altijd zelf ruimhartig zijn voor buitenlandse bezoekers. De Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland geven hun eigen burgers veel reismogelijkheden, maar voeren relatief strenge grenscontroles. Zuid-Soedan, Nigeria en de Democratische Republiek Congo laten buitenlandse reizigers juist gemakkelijker toe, terwijl hun eigen inwoners vaak een visum nodig hebben.
Digitalisering verandert intussen de manier waarop reisdocumenten worden gecontroleerd. E-visa en elektronische reistoestemmingen vervangen steeds vaker de papieren visumstempel. De Europese Unie werkt daarbij aan Etias, een systeem voor reizigers van buiten de EU die nu geen visum nodig hebben.
