Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen wil het Internationaal Strafhof in Den Haag beschermen tegen de Amerikaanse sanctiecampagne. Nederland heeft de Europese Commissie gevraagd het zogenoemde blocking statute gereed te maken. Daarmee kunnen Europese bedrijven worden verboden om mee te werken aan Amerikaanse sancties tegen het hof.
President Donald Trump viel het Strafhof tijdens zijn toespraak bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties opnieuw aan. Hij noemde het instituut een ‘losgeslagen’ en ‘kwaadaardig anti-Amerikaans tribunaal’ en riep landen op hun steun in te trekken. Het Strafhof wordt door ruim 120 landen gesteund.
Laatste middel
Berendsen zei dat landen buiten de Europese Unie de Amerikaanse druk niet zomaar kunnen negeren. Tegelijkertijd merkt hij dat er onder die landen nog altijd veel steun is voor het internationaal recht en het Strafhof. Hij probeert landen ervan te overtuigen gezamenlijk weerstand te bieden aan de Amerikaanse maatregelen.
De minister houdt rekening met nieuwe sancties, maar weet niet hoe die eruit zullen zien. “We bereiden ons op alles voor”, zei hij. Volgens Berendsen is het blocking statute het laatste middel dat kan worden ingezet. Zolang het hof op andere manieren kan worden beschermd, wil Nederland dat Europese instrument niet gebruiken.
Het blokkademiddel kan volgens Berendsen voorkomen dat Europese bedrijven Amerikaanse sancties naleven. Daar staan echter risico’s tegenover. De Verenigde Staten zouden Nederlandse of andere Europese bedrijven mogelijk hoge boetes kunnen opleggen als zij de Amerikaanse maatregelen negeren. Berendsen zegt daarom dat de voordelen en nadelen zorgvuldig moeten worden afgewogen.
De Amerikaanse regering heeft al sancties ingesteld tegen rechters en aanklagers van het Strafhof. Daardoor kregen zij geen toegang meer tot Amerikaanse technologische en financiële diensten. Volgens Berendsen is sprake van een verharding van de Amerikaanse houding, met als doel het functioneren van het hof onmogelijk te maken.
Nederland biedt daarnaast aan om een nieuw tribunaal voor de vervolging van Russische agressie in Oekraïne te huisvesten. Over de voorwaarden wordt nog onderhandeld. Daarbij gaat het onder meer om de verdeling van de kosten voor beveiliging en huisvesting en om voldoende internationale steun.
Berendsen verdedigt de Nederlandse rol als gastland voor internationale hoven. Zonder internationaal recht zou volgens hem het recht van de sterkste gelden, waardoor landen hun veiligheid, welvaart en waarden minder goed kunnen beschermen.
