Duitsland wil een Afghaanse man, een Irakees en een 22-jarige Somalische vrouw naar Italië terugsturen. Zij kwamen via Italië de Europese Unie binnen. De eerste vlucht staat gepland voor woensdag, maar de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Piantedosi zegt dat Rome de drie niet wil overnemen.
De weigering leidt tot een conflict over het Europese migratiepact, dat in juni van kracht werd. De nieuwe regels bepalen dat migranten hun asielprocedure moeten doorlopen in het EU-land dat verantwoordelijk is voor hun binnenkomst. Wie daarna naar een andere lidstaat reist, kan naar dat land worden teruggestuurd.
Verschil van inzicht
Italië stelt dat ten minste een van de drie migranten al enkele maanden vóór de invoering van het pact in Duitsland aankwam. Volgens Piantedosi geldt de nieuwe regeling daarom niet voor deze groep. Duitsland houdt vast aan de voorgenomen overdracht.
De regeling bouwt voort op de zogenoemde Dublin-verordening, die al langer bepaalt welk land een asielaanvraag moet behandelen. Die afspraken werden de afgelopen jaren maar beperkt uitgevoerd. Italië en Griekenland, belangrijke aankomstlanden aan de buitengrenzen van de EU, weigerden geregeld migranten terug te nemen omdat zij al een groot deel van de instroom verwerken.
Migratierechtdeskundige Salvo Nicolosi van de Universiteit Utrecht noemt het aankomstmoment juridisch niet doorslaggevend. “De regels, zowel de oude als de nieuwe, zijn helder. Migranten moeten hun asielaanvraag indienen in de staat die daarvoor verantwoordelijk is. Italië in dit geval.”
Italië heeft met verschillende landen wel afspraken gemaakt over de uitvoering. Zo spraken Rome en Nederland in juni af met een nieuwe start te beginnen. Ook Duitsland sloot eind vorig jaar een vergelijkbare afspraak met Italië, maar beide landen verschillen nu van mening over de reikwijdte daarvan. Rome stelde als alternatief voor dat Duitsland migranten zou opvangen die door Duitse hulporganisaties op de Middellandse Zee zijn gered.
Weinig overdrachten
De cijfers laten zien hoe beperkt de samenwerking tot nu toe is geweest. Duitsland diende sinds 2012 meer dan 150 duizend verzoeken in om migranten aan Italië over te dragen. Daarvan werden er 11 duizend geaccepteerd.
Sinds eind 2022, toen de regering van premier Giorgia Meloni de Dublin-verordening opschortte, vroeg Duitsland 35 duizend keer om overdracht. Daarvan zouden volgens de beschikbare cijfers slechts vijftien verzoeken zijn ingewilligd.
Ook Frankrijk, Oostenrijk en Slovenië overwegen migranten naar Italië terug te sturen. Zwitserland, dat geen EU-lid is maar wel tot het Schengengebied behoort, heeft de eerste vluchten voor eind augustus gepland. Het is niet bekend om hoeveel mensen het in totaal gaat.
