Iran en de Verenigde Staten proberen opnieuw afspraken te maken over een staakt-het-vuren. De onderhandelingen volgen op een oorlog die eind februari begon met een Israëlisch-Amerikaans luchtoffensief tegen Iran. Hoewel de gevechten voorlopig grotendeels zijn afgenomen, blijft de spanning rond de Straat van Hormuz hoog.
Iran wil zeggenschap houden over de economisch belangrijke zeestraat. De Verenigde Staten proberen juist een blokkade van Iraanse schepen af te dwingen en begeleiden sinds augustus dagelijks olietankers door het gebied. Daardoor stroomt inmiddels meer olie via de Straat van Hormuz naar de wereldmarkt.
Aanvallen op olietankers
Teheran zegt dat schepen de zeestraat alleen mogen passeren als zij hun doorvaart afstemmen met de Iraanse autoriteiten. De Islamitische Revolutionaire Garde heeft gemeld dat de afgelopen dagen meerdere schepen zijn aangevallen. Maritiem inlichtingenbureau Marisks zegt dat dinsdag drie olietankers door projectielen zijn geraakt. Het is niet duidelijk of het om dezelfde schepen gaat.
De incidenten kunnen bemanningen en rederijen ervan weerhouden de route te gebruiken. Daarmee probeert Iran druk te houden op de internationale oliehandel. Tegelijkertijd dreigt het land invloed te verliezen als de Amerikaanse escorteoperatie ervoor zorgt dat de olie-uitvoer terugkeert naar het niveau van voor de oorlog.
In juni spraken Iran en de VS al af de wapens neer te leggen, de zeestraat open te stellen en binnen twee maanden te onderhandelen over een permanent vredesakkoord. De afspraken hielden echter niet lang stand. Beide landen hervatten de aanvallen, waarna de Amerikaanse president Donald Trump de intentieverklaring als voorbij bestempelde.
Vorige week legde Iran via Qatarese bemiddelaars een aangepaste versie van de verklaring voor. Daarin zou Teheran onder voorwaarden opnieuw normale scheepvaart toestaan. Trump wees het voorstel af, maar Qatar bemiddelt nog steeds tussen de twee landen.
Economische druk op Iran
De Iraanse economie verkeert intussen in zwaar weer. Amerikaanse blokkades drukken de olie-inkomsten, de rial is sterk in waarde gedaald en het land heeft een groot tekort aan harde valuta. De inflatie ligt al maanden boven de 80 procent.
Toch lijkt het Iraanse regime niet bereid Amerikaanse eisen in te willigen in ruil voor het opheffen van sancties. Hardliners binnen de Revolutionaire Garde hebben veel invloed in Teheran. Zij willen controle over de Straat van Hormuz behouden, het nucleaire programma voortzetten en steun blijven geven aan Hezbollah in Libanon en de Houthi's in Jemen. De Verenigde Staten verzetten zich tegen al die doelen.
