Drie Europese inlichtingendiensten waarschuwen dat Rusland binnen enkele maanden mogelijk een beperkte, hybride aanval op NAVO-grondgebied uitvoert. Het Kremlin zou daarmee willen onderzoeken hoe bondgenoten reageren en twijfel willen zaaien over artikel 5, waarin staat dat een aanval op één NAVO-land geldt als een aanval op alle lidstaten.
De inlichtingenchefs zeggen niet te weten hoe zo'n actie eruit zou zien of welke omvang die zou krijgen. Michal Koudelka, hoofd van de Tsjechische inlichtingendienst, noemt meer droneactiviteiten, een kleine inval in een aan Rusland grenzend gebied en andere hybride acties als mogelijke scenario's. Volgens hem doen veel mensen er alles aan om een dergelijke test te voorkomen.
Zorgen over verdere escalatie
De waarschuwing komt op een moment dat Europese landen en de NAVO al rekening houden met verdere Russische escalatie. De Poolse premier Donald Tusk zei vrijdag dat er een reëel risico bestaat dat Rusland drones of andere projectielen op de oostflank van het Europese NAVO-gebied afvuurt. Nederland heeft inmiddels besloten verkenningsdrones die daar patrouilleren tot eind 2027 te laten blijven.
Enkele dagen eerder bestookte Rusland Oekraïne met honderden drones. Daarbij werd een passagierstrein geraakt bij de grens tussen Oekraïne en Polen. Tusk zei toen niet uit te sluiten dat de escalatie ook Pools grondgebied raakt.
De Nederlandse inlichtingendiensten waarschuwden eerder voor een toename van Russische hybride activiteiten. Daarbij gaat het onder meer om vermoedelijke brandstichting, het verstoren van vliegverkeer met drones en beschadiging van onderzeese kabels. Ook aanvallen op de Europese defensiesector en kritieke infrastructuur baren zorgen.
Thomas Nilsson, hoofd van de Zweedse inlichtingendienst, noemt de vondst van een drone met explosieven bij het Duitse vliegveld van Leipzig een "gamechanger". Volgens hem kunnen dergelijke acties dodelijke slachtoffers maken of cruciale infrastructuur vernietigen, met grote gevolgen voor de samenleving.
Angst en verdeeldheid
De inlichtingendiensten benadrukken dat niet vaststaat of Moskou concrete aanvalsplannen heeft. De Letse inlichtingenchef waarschuwt dat de dreiging ook onderdeel kan zijn van een Russische strategie om Europa en de NAVO te destabiliseren.
Koudelka omschrijft de Russische aanpak als "escaleren om te de-escaleren". Door beperkte acties uit te voeren, zou Rusland twijfel willen veroorzaken over de steun aan Oekraïne en verdeeldheid binnen Europese samenlevingen willen vergroten.
Europese ministers van Buitenlandse Zaken bespreken vandaag hoe zij reageren als bij een Russische aanval inwoners van EU- of NAVO-landen omkomen. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte heeft gezegd dat het bondgenootschap meerdere antwoorden heeft op hybride aanvallen, maar dat die niet altijd zichtbaar zullen zijn. Landen kunnen daarnaast artikel 4 inroepen, voor overleg wanneer zij zich bedreigd voelen.
