Die Linke wil in Berlijn ongeveer 240.000 woningen onteigenen van vastgoedbedrijven die meer dan 3000 woningen bezitten. De huizen moeten worden ondergebracht in een nieuwe organisatie van de stad. Daarmee zou Berlijn, samen met de bestaande sociale huurwoningen, zeggenschap krijgen over 30 procent van de huurmarkt.
De socialistische partij won de deelstaatverkiezingen en wil een coalitie vormen met de Groenen en de SPD. De partij maakt de onteigeningen tot een belangrijk onderdeel van haar plannen om de hoge woonlasten aan te pakken. Berlijn heeft relatief veel huurders: 84 procent van de inwoners huurt een woning.
Lagere huren en hoge rekening
Die Linke wil de huren in de overgenomen woningen bevriezen of verlagen. Omdat de stad geen winst hoeft te maken, zouden de huurprijzen omlaag kunnen. Ook huurders in de particuliere sector kunnen daarvan indirect profiteren, omdat hun contracten vaak zijn gekoppeld aan een huurindex die gebaseerd is op het gemiddelde huurniveau in de wijk.
De partij wil de vastgoedbedrijven een vergoeding betalen die ruim onder de marktwaarde ligt. Die Linke raamt de kosten op 10 tot 17 miljard euro. De stad zou dat bedrag lenen en de schulden over tientallen jaren aflossen met de huuropbrengsten. De Berlijnse rekenkamer ziet mogelijkheden, maar waarschuwt ook voor grote juridische risico’s.
Woningmarktonderzoeker Konstantin Kholodilin van denktank DIW verwacht dat de operatie ongeveer 50 miljard euro kan kosten. “Als je de huren wil laten dalen, is het maar de vraag of de lening terugbetaald kan worden”, zegt hij. Volgens Kholodilin kan de stad uiteindelijk garant moeten staan en kan de rekening daardoor bij de inwoners terechtkomen. Ook vreest hij dat investeerders Berlijn zullen mijden, terwijl de stad jaarlijks 20.000 nieuwe woningen nodig heeft.
Voor huurders zoals Daniel Ahl is de slechte staat van veel woningen een belangrijke reden om het plan te steunen. Ahl huurt bij Vonovia, de grootste verhuurder van Berlijn, en zegt dat lekkages en andere problemen herhaaldelijk niet worden opgelost. “Weggaan is geen optie, dan moet ik naar de stadsrand. En deze wijk is mijn thuis.”
Politieke en juridische strijd
Bondskanselier Merz heeft aangekondigd de onteigeningen op federaal niveau te willen tegenhouden. Ook de SPD is tegen het plan, hoewel Die Linke met die partij wil regeren. Voor Die Linke is de maatregel een breekpunt in de coalitieonderhandelingen.
In 2021 stemde een meerderheid van de Berlijners in een referendum al voor onteigening van grote vastgoedbedrijven. Dat besluit werd niet uitgevoerd. De huurdersvereniging ziet meer in maatregelen zoals een verplicht aandeel sociale huurwoningen bij private verhuurders en extra personeel om overtredingen van huurregels aan te pakken.
