De Duitse bondskanselier Friedrich Merz kan voorlopig aanblijven. Na meerdere partijbijeenkomsten heeft de CDU haar brede steun voor hem uitgesproken, maar partijgenoten waarschuwen dat hij zijn aanpak moet verbeteren.
De positie van Merz kwam onder druk te staan na zware verliezen van de CDU bij deelstaatverkiezingen in het oosten van Duitsland. In Mecklenburg-Voor-Pommeren haalde de partij afgelopen zondag voor het eerst de kiesdrempel niet. De CDU geldt van oudsher als een grote volkspartij. De nederlagen worden mede toegeschreven aan de onvrede over Merz.
Kritiek op koers en communicatie
Openlijke oproepen om Merz te laten vertrekken bleven de afgelopen dagen beperkt. Vooral politici met lagere functies binnen de partij spraken zich tegen hem uit, terwijl prominente CDU-leden de kanselier steunden. Achter de schermen klinkt wel kritiek op zijn stijl en beleid.
De CDU-premier van Hessen verweet Merz volgens Duitse media een gebrek aan empathie. Oud-fractievoorzitter Ralph Brinkhaus stelde dat de kanselier het land niet bijeenhoudt en veranderingen moet doorvoeren. Zijn kritiek kreeg in de fractie applaus.
Merz verdedigde na de slechte verkiezingsuitslag snel zijn hervormingsplannen. Die moeten uiteindelijk voor economische groei zorgen, maar veel kiezers hebben er weinig vertrouwen in. Beloftes over onder meer pensioenen en gezondheidszorg zijn volgens critici nauwelijks nagekomen of stuiten op weerstand.
De economie biedt Merz mogelijk enige ruimte. Na jaren van stagnatie hebben verschillende economische instituten hun verwachtingen verhoogd. De OESO rekent dit jaar op een groei van 1,1 procent in Duitsland, mede door omvangrijke investeringen in defensie. Dat is meer dan het gemiddelde voor de eurozone.
De kanselier moet van zijn fractie zijn hervormingen beter uitleggen en meer oog hebben voor de zorgen van kiezers. Ook moet de coalitie met de SPD meer eensgezindheid uitstralen. Dat ging recent mis bij de aanpak van de hoge benzineprijzen, toen Merz maatregelen aankondigde zonder uitgewerkt plan en coalitiepartijen met verschillende voorstellen kwamen.
Ook zijn onverwachte oproep om het zorgverzekeringsstelsel aan te passen leidde tot verwarring. Merz noemt het onderscheid tussen wettelijke en private verzekeringen een rechtvaardigheidsprobleem. De SPD steunt dat standpunt, maar binnen zijn eigen CDU is weinig steun voor wijzigingen. Een woordvoerder moest de uitspraken van Merz later nuanceren.
Binnen de partij blijft de onvrede bestaan, maar een duidelijke opvolger dient zich niet aan. Deelstaatpremiers Hendrik Wüst en Markus Söder houden zich afzijdig. Ook een breuk met de SPD is geen realistische optie binnen de huidige Bondsdag.
Vicefractievoorzitter Mathias Middelberg riep de partij op tot eenheid. "Als we ons uiteen laten spelen, zal niet alleen de regering mislukken, maar ook het land", zei hij.
Merz krijgt daarmee voorlopig een nieuwe kans. Hij moet vóór de deelstaatverkiezingen in 2027 de neergang van de CDU keren. De eerste verkiezingen vinden in april plaats in Noordrijn-Westfalen, waar de CDU traditioneel sterk staat.
