De laatste Amerikaanse militairen vertrekken uiterlijk vandaag uit Irak. Daarmee komt, als de terugtrekking volgens plan verloopt, een einde aan de Amerikaanse militaire aanwezigheid in het land sinds de invasie van 2003. Irak heeft 30 september uitgeroepen tot de dag van de soevereiniteit.
De regering van premier Al-Zaidi zegt dat het Iraakse leger zelfstandig voor de veiligheid van het land kan zorgen. De Verenigde Staten hadden nog enkele honderden militairen in Irak. Zij waren onderdeel van de internationale operatie Inherent Resolve, die in 2014 begon tegen terreurgroep Islamitische Staat.
Milities vormen belangrijkste uitdaging
De Iraakse regering moet na het vertrek van de Amerikanen ook de gewapende groepen aanpakken die door Iran worden gesteund. Als onderdeel van de afspraken over de Amerikaanse terugtrekking zouden de milities hun wapens moeten inleveren. Sommige groepen werken daaraan mee, maar Kataib Hezbollah en Harakat al-Nujaba weigeren dat.
Irak had de Verenigde Staten gevraagd om langer te blijven, tot de zomer van 2027. Die verlenging werd verleend, maar daarna moet het land de milities zonder Amerikaanse militaire steun onder controle proberen te krijgen.
Op het hoogtepunt van de Irak-oorlog waren ongeveer 170.000 Amerikaanse militairen in het land. De Verenigde Staten trokken zich in 2011 grotendeels terug, maar stuurden drie jaar later opnieuw troepen naar Irak in de strijd tegen Islamitische Staat.
Het vertrek verkleint ook het risico op aanvallen op Amerikaanse doelen. De twee Amerikaanse bases die nog in Irak waren, werden de afgelopen maanden geregeld beschoten door Iran. De regering-Trump besteedt weinig aandacht aan de terugtrekking, hoewel het beëindigen van zogenoemde oneindige oorlogen in het Midden-Oosten een belangrijke campagnebelofte was.
Koerden vrezen verlies van steun
De Amerikaanse terugtrekking heeft ook gevolgen voor de Koerden in het noorden van Irak. Iraaks Koerdistan is sinds het begin van de oorlog meer dan duizend keer aangevallen. In de regio verblijven bovendien veel Iraanse dissidenten die zich tegen het regime in Teheran verzetten.
De Verenigde Staten werkten jarenlang samen met Koerdische strijdgroepen en verleenden financiële steun. Koerdische leiders vrezen dat die steun nu wegvalt, zoals eerder in Syrië gebeurde. Daar verloor de Koerdische SDF een deel van haar autonomie na een akkoord met de Syrische regering.
