Bewoners van woonvoorziening Nieuweweg in Hoofddorp krijgen minder taken uit handen genomen door begeleiders. Zorgaanbieder Ons Tweede Thuis wil daarmee de zelfstandigheid van mensen met een verstandelijke beperking vergroten en hun contacten met de omgeving versterken.
De voorziening, waar ruim zestig mensen wonen, werkt met een zogeheten teamcirkel. De bewoner staat daarin centraal, met daaromheen familie, buren, vrienden, vrijwilligers en collega's. Professionele begeleiders worden pas ingeschakeld als iemand iets niet zelf kan of dit ook met hulp uit het eigen netwerk niet lukt.
Locatiemanager Edwin van den Hof noemt het belangrijk dat bewoners ruimte krijgen om dingen zelf te proberen. „We gooien onze cliënten een beetje in het diepe, uiteraard in overleg met hun naasten, maar we laten ze nooit verdrinken.”
Minder overnemen
In de dagelijkse praktijk betekent dit dat begeleiders niet automatisch boodschappen doen, afwassen of andere praktische zaken regelen. Bewoners kunnen die taken zelf uitvoeren, eventueel samen met een medebewoner, bekende of vrijwilliger. Ook draaien bewoners bardiensten in het restaurant van de woonvoorziening.
Begeleider Roos van der Meij zegt dat medewerkers soms bewust moeten afwachten. „Wat we hier niet doen, is zeggen: heb je boodschappen nodig, dat doet de begeleider wel even, we lossen het op. Nee, we moeten leren op onze handen te zitten.”
Volgens teamcirkelcoach Yvette van Lienen zijn ervaringen, inclusief teleurstellingen en spanning, nodig om te leren. „Een leven waarin je zelf met vallen en opstaan iets ervaart, waarin je iets leert, is veel waardevoller dan een bestaan waarin je afwacht totdat iemand anders iets voor je doet.”
De aanpak past bij de koers die de gehandicaptenzorg voor de komende jaren voor zich ziet. De sector wil minder nadruk leggen op beperkingen en meer op mogelijkheden, ontwikkeling en deelname aan de samenleving. Tegelijkertijd neemt de vraag naar ondersteuning toe, terwijl het aantal medewerkers onvoldoende groeit.
In de gehandicaptenzorg werken ongeveer 200.000 mensen. Dit jaar zijn er ruim 8.000 vacatures. Zonder veranderingen kan het personeelstekort in 2034 oplopen tot 22.000 medewerkers.
Contact met de buurt
Nieuweweg heeft de afgelopen jaren ook geïnvesteerd in contacten met buurtbewoners. Via onder meer bijeenkomsten, een buurtapp en gezamenlijke activiteiten kwamen bewoners in contact met mensen uit de wijk. Buurtgenoten helpen bijvoorbeeld met koken, wandelen en spelletjes, terwijl bewoners zelf bijdragen aan buurtbarbecues, het opruimen van zwerfafval en tuinonderhoud.
Begeleider Randell Degenaars benadrukt dat die contacten niet alleen om hulp draaien. „Wederkerigheid is heel belangrijk. We willen geen liefdadigheid. We willen betekenisvol zijn. We willen meedoen.”
