Honderden, mogelijk duizenden Nederlandse vrouwen en minderjarigen zijn de afgelopen maanden stiekem gefilmd met een slimme camerabril. Foto’s en filmpjes van nietsvermoedende slachtoffers in winkelstraten en op stranden circuleren in besloten Telegram-groepen en op zogenoemde ‘creepshot’-platformen.
Webwinkel Wehkamp haalt de camerabril van Meta per direct uit het assortiment. De bril is wereldwijd al miljoenen keren verkocht en ging in Nederland vele duizenden keren over de toonbank. Bol.com beraadt zich nog op de verkoop. Pearle Opticiens heeft niet gereageerd op vragen over het product.
De voetbalbond KNVB en tennisbond KNLTB krijgen van sportkoepel NOC*NSF het dringende advies om deze bril en andere AI-brillen per direct te verbieden. Sauna’s moeten de apparaten op de zwarte lijst zetten. Hotels en cafés krijgen vanuit koepelorganisatie Koninklijke Horeca Nederland het advies hun huisregels aan te scherpen.
Meldingen en incidenten
De Autoriteit Persoonsgegevens heeft de afgelopen tijd zes meldingen ontvangen over mensen die zonder toestemming met een camerabril zijn gefilmd. Hulporganisatie Offlimits zegt meer meldingen te kennen en noemt de geregistreerde gevallen slechts het topje van de ijsberg.
Een man filmde een vrouw die van het strand kwam. Nadat zij had aangegeven niet geïnteresseerd te zijn, plaatste hij de beelden op sociale media. De video werd ongeveer een miljoen keer bekeken en kreeg honderden reacties, waaronder veel denigrerende en seksueel getinte reacties.
Eind augustus filmde een man op een festival in Rotterdam vrouwen bij de toiletten. Op zijn telefoon stonden meerdere video’s. Ook op Amsterdam Centraal werd een vrouw langdurig achtervolgd en gefilmd. Beelden daarvan belanden in besloten groepen of op websites waarvoor moet worden betaald.
Staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie en Veiligheid begrijpt de onrust. „De opnames zijn minder zichtbaar dan wanneer iemand bijvoorbeeld met een telefoon filmt”, zegt zij. Ze noemt het onwenselijk dat middelen, instructies en diensten beschikbaar zijn die het voor omstanders moeilijk maken om te zien dat iemand filmt.
Lampje moet filmen zichtbaar maken
De Meta-bril lijkt op een gewone bril en kan handsfree foto’s en video’s maken. Tijdens een opname knippert aan de voorkant een klein wit lampje. Gebruikers proberen dat soms met stickers af te schermen. Volgens Meta schakelt de camera uit wanneer het lampje wordt afgedekt. Software-updates moeten voorkomen dat die beveiliging wordt omzeild.
De Autoriteit Persoonsgegevens is een verkennend onderzoek naar camerabrillen begonnen. Een algemeen verbod op het gebruik op straat gaat Van Bruggen voorlopig te ver. Volgens haar moet vooral worden opgetreden tegen mensen die de brillen misbruiken.
Ook Samsung en Google willen volgens techwebsite Tweakers een camerabril lanceren. Apple lijkt eveneens aan zo’n apparaat te werken.
