Een week na de grootschalige spoorsabotage op Prinsjesdag is nog altijd onduidelijk wie verantwoordelijk is. De politie en het Openbaar Ministerie doen geen mededelingen over het onderzoek. Ook heeft niemand de actie opgeëist.
Bij de sabotage kwamen in totaal 35 meldingen binnen, vooral uit het noorden en oosten van Nederland. Op meerdere plaatsen waren metalen buizen aan rails vastgemaakt. Ook was geprobeerd kortsluiting te veroorzaken met startkabels. Bij Steenwijk raakte een trein een buis, maar doordat de trein langzaam reed, ontstond geen schade.
De storingen waren later die dag verholpen, waarna het treinverkeer geleidelijk werd hervat. Er zijn aanwijzingen dat boerenactivisten mogelijk bij de sabotage betrokken waren. Diezelfde dag veroorzaakten actievoerders op verschillende plaatsen verkeersproblemen door hooibalen in brand te steken.
Drones moeten toezicht uitbreiden
ProRail beschikt bij overwegen over ongeveer 300 camera's en heeft daarnaast zo'n 6000 camera's op stations. In de Smart Monitoring Room van het Operations Control Center Rail in Utrecht worden de beelden gevolgd. Kunstmatige intelligentie signaleert afwijkende situaties, waarna medewerkers beoordelen of er daadwerkelijk iets aan de hand is.
“Die camera's zijn slim en detecteren zelf een afwijking. Vervolgens interpreteren onze collega's of er daadwerkelijk iets aan de hand is of niet”, zegt Kristian Ruiter, projectleider incidentenbestrijding bij ProRail. De camera's zijn vooral bedoeld voor suïcidepreventie en het tegengaan van koperdiefstal, graffiti en spoorlopers. Daardoor blijft een groot deel van de 7000 kilometer spoor buiten beeld.
ProRail onderzoekt daarom de mogelijkheid om op strategische plaatsen speciale boxen voor drones neer te zetten. Die drones zouden zelfstandig spoortrajecten kunnen controleren en met slimme systemen bijvoorbeeld een open hek of een persoon op een verboden plek kunnen herkennen. Na een melding kan een medewerker of hulpdienst worden gestuurd. Ook zouden de drones kunnen helpen bij het zoeken naar mogelijke daders.
Voor langdurige autonome vluchten moet de wet nog worden aangepast. Daarnaast is financiering door het kabinet nodig. “Helaas worden we nu geconfronteerd met een nieuwe uitdaging. Daar hebben we gewoon extra toezicht voor nodig”, zegt Ruiter.
Het ministerie wil samen met ProRail bekijken hoe de weerbaarheid van het spoor kan worden verbeterd. Of daarvoor geld beschikbaar komt, is nog niet bekend. ProRail benadrukt dat drones sabotage niet volledig kunnen voorkomen, maar wel de kans erop kunnen verkleinen en de controle van getroffen spoor sneller kunnen maken.
