De Gezondheidsraad adviseert het kabinet om de dertienwekenecho voor zwangere vrouwen niet structureel in te voeren. Volgens de raad wegen de voordelen niet op tegen de nadelen, omdat de uitslagen geregeld onjuist zijn. De echo is bedoeld om ernstige afwijkingen bij een ongeboren kind vroeg op te sporen.
Op bijna 130.000 onderzochte echo's werd 531 keer een ernstige afwijking vastgesteld. In 1.164 gevallen werd een ernstige afwijking juist gemist. Bij 150 van die gemiste afwijkingen had de echoscopist het probleem tijdens de dertienwekenecho wel kunnen zien.
Bij 7,5 procent van de echo's kon geen volledige beoordeling worden gemaakt. De foetus is rond dertien weken ongeveer 7 centimeter groot, waardoor niet alle afwijkingen zichtbaar zijn. In zulke gevallen werd de echo niet opnieuw beoordeeld en moesten vrouwen wachten op de twintigwekenecho.
Veel onterechte doorverwijzingen
Het onderzoek liet ook zien dat zwangere vrouwen geregeld onnodig werden doorverwezen naar het ziekenhuis. Van alle doorverwijzingen na een verontrustende dertienwekenecho bleek 60 procent achteraf onterecht. Die vrouwen kregen uiteindelijk te horen dat er niets mis was, maar hadden in de tussentijd wel in onzekerheid gezeten.
“Die mensen hadden te horen gekregen dat er mogelijk iets aan de hand was met hun kindje en dat er vervolgonderzoek nodig was”, zegt Selma Tromp, vicevoorzitter van de Gezondheidsraad. “Daarbij bleek dan dat er toch niets mis was, maar in de tussentijd hebben die mensen wel in spanning gezeten en zich ongerust gemaakt.”
De dertienwekenecho wordt sinds 2021 aangeboden. Het aanbod was aanvankelijk tijdelijk, zodat kon worden onderzocht hoe goed de echo in de praktijk werkt. De Gezondheidsraad baseerde zijn beoordeling op echo's uit 2021 en 2022.
Effect van nieuwe ontwikkelingen nog onduidelijk
Sindsdien hebben echoscopisten mogelijk meer ervaring opgedaan. Ook is in 2023 de NIPT structureel ingevoerd. Deze bloedtest kan vanaf tien weken zwangerschap aanwijzingen geven voor een verhoogde kans op chromosomale afwijkingen, zoals het syndroom van Down. Bij een afwijkende NIPT-uitslag is een dertienwekenecho niet nodig.
Het is nog niet duidelijk welk effect die ontwikkelingen hebben op de betrouwbaarheid van de echo, zegt de Gezondheidsraad. Het kabinet kan het advies naast zich neerleggen. Ook kan de beroepsgroep nieuwe richtlijnen opstellen over wat tijdens de echo moet worden bekeken en wanneer vervolgonderzoek nodig is. Als nieuwe gegevens beschikbaar komen, kan de raad later tot een ander oordeel komen.
